Ons beeldendagboek

Ik speelde al langer met het idee om onze knutsels en kunstwerkjes te delen met de wereld.  Nu we sinds dit schooljaar een iPad in de klas hebben, is er ook constant een fototoestel ter onzer beschikking.  Werkje klaar?  Fotootje van maken!  En delen maar...  Ik zocht en zocht naar dé manier om al dat creatiefs te delen en belandde zo op Pinterest.  Maar het viel me al gauw op dat ons grote netwerk ouders en kennissen de weg naar dit platform niet kenden.  Terecht.  De relevantie van Pinterest voor velen onder hen is ver zoek.  

Ondertussen bleven we knutseltjes maken en foto's verzamelen.  Ook de flipcamera werd al regelmatig gebruikt tijdens interessante lesactiviteiten.  Vele beelden hiervan werden al via de schoolsite gedeeld.  Hoewel alle helden van het eerste leerjaar ervan overtuigd waren dat ons doelpubliek groter mag zijn dan de ruim 300 regelmatige bezoekers per dag.  Ja, heel de wereld mag weten wat voor knappe koppen wij zijn.  

Alternatieven aftasten bleek nodig.  Hoe kunnen we op een zo efficiënt mogelijke manier onze belevenissen delen met de wereld?  Een blog à la Blogger of Wordpress impliceert extra upload- en verwerkingstijd.  Uitgesloten.  Mijn oog viel op Tumblr.  Ik had deze manier van bloggen al wel eens gezien, maar niet bewust bij stil gestaan.  Het was de app PicCollage die er mijn aandacht naar trok.  Elke collage daar kan je namelijk meteen uploaden naar het sociale blogsysteem.  Tumblr profileert zich graag als de Twitter voor bloggers.  Snel, efficiënt, eenvoudig.  Net wat we nodig hebben.  Tijdens de lesdagen staan we namelijk liever niet te lang stil binden technische moeilijkheden van het bloggen.  We denken na over wat we willen delen en willen dit zo snel mogelijk online krijgen.  Ideaal medium, dus!

Ondertussen zijn we enkele weken verder.  Er passeerden al een viertal fotografen van beide klassen.  Elk met zijn eigen kijk op het leven in de klas.  Ieder met een eigen verhaal.  Opmerkelijk is hoe sommigen van de zesjarigen de leerstof in beeld willen brengen.  Vele kinderen kiezen ervoor om geen medeleerlingen te fotograferen.  Er worden detailopnames gemaakt.  Handen die schrijven, een poster in de klas, het werk aan het digibord.  De essentie van het leren.  

Elke week een nieuwe fotograaf.  Elke week nieuwe foto's.  Elke vrijdag een nieuwe collage.  Deze bespreken we op maandag.  Maandagochtend is het namelijk actua-uurtje in onze klas.  Eerst bespreken we de activiteiten tijdens ons weekend.  Daarna maken we graag tijd voor het leven in de klas.  Dankzij de foto's die vorige week gemaakt zijn, blikken we terug op interessante activiteiten.  Om vervolgens het nieuws in de wereld te bekijken.  Elke maandagochtend zetten we ons steevast klaar voor De Week van Karrewiet.  Het weekoverzicht van het kindernieuws.  Erg dankbaar om de kinderen te leren nadenken over het leven op de wereld, onze invloed op elkaar en de natuur.  Uit volle borst zingen we gewoonlijk mee met de eindtonen.  Er passeren al eens wat ooh's of aah's bij de geboorte van een pinguïnjong.

Met trots nodigen onze @eenaatjes en @eenbeetjes u uit op onze fotoblog.  Ons beeldendagboek van alle onvergetelijke belevenissen in de klas..  

-------

Elke week een nieuwe fotograaf, elke week nieuwe foto's!  De fotograaf krijgt beslissingsrecht van dé momenten van de dag.  Wat wil ik vertellen aan de wereld?  Welke activiteiten wil ik tonen?  Hoe breng ik dat in beeld?  Wie of wat staat op de foto?  

Voor ouders en bekenden de ideale manier om voor even een vlieg te zijn in onze klas.  Want via een (minstens) wekelijkse update houden we je op de hoogte van wat er de voorbije week gebeurde in de klas.

En wat leren onze eersteklassers hier dan van?

• Communiceren is en blijft belangrijk.  Gewoon met mama, papa, broer of zus over de voorbije dag praten is voor onze zes- & zevenjarigen heel leerzaam.  Door de terugblik te maken naar wat er allemaal gebeurde, wordt het abstracte begrip 'tijd' meer tastbaar.  Ook de taalvaardigheid zal erdoor evolueren.
• Selecteren is niet gemakkelijk.  In een wereld vol impulsen wordt het maken van keuzes er niet gemakkelijker op.  Door het beperkt aantal foto's per dag worden de kinderen uitgedaagd om de hoofd- en bijzaken van de dag te onderscheiden.  
• Wijs met media.  De gemaakte foto's kunnen door iedereen gezien worden.  We moeten er dus zeker over nadenken hoe we iets in beeld brengen.  Door samen te werken aan dit beeldendagboek en daardoor ook regelmatig te praten over ICT in ons dagelijks leven, willen we de kinderen verstandig leren werken met de camera, de computer en het internet.  Want jong geleerd, is oud gedaan!  Er is de laatste tijd heel wat aandacht voor mediawijsheid bij kinderen. Vlaams minister van onderwijs Pascal Smet schreef in 2012 samen met minister Ingrid Lieten, een conceptnota Mediawijsheid.

QR in de klas

"Herfst in het bos"

WO >> domein natuur >>

Sinds dit schooljaar startten we met iPads in de klas.  Heel wat apps passeerden al de revue: behendigheids- en concentratiespelletjes, breinbrekers, oefeningetjes, e-boekjes, techniekgames, ...  Om meer uit de iPad te halen met mijn klas eenaatjes maakte ik QR-fiches op.  Deze verwijzen telkens naar gevonden youtubefilmpjes die op de iPad te raadplegen zijn.  Ze brengen de wereld naar de tablet.  

Voor jonge kinderen zijn QR-codes erg waardevol.  Ze komen zo onmiddellijk bij de gewenste link of het beoogd filmpje.  Niettegenstaande geef je de kinderen de vrijheid om een keuze te maken.  Welke film willen ze zien?  In welke volgorde?  Dat kiezen ze zelf.  Misschien lijkt het hen nuttig een filmpje opnieuw te bekijken.  Deze vrijheid zorgt voor een zekere verantwoordelijkheid die kinderen motiveert hun bronnen doelgericht te raadplegen.  

Door het gebruik van QR-codes bereikten we in de voorbije maanden al heel wat ICT-doelen en dat voor verschillende vakgebieden.  Het eigenlijke gebruik van de iPad is voor de kinderen steeds hetzelfde.  Met een door hen gekende app scannen ze een code in.  De steeds weerkerende werkwijze zorgt voor een drempelverlagend effect.  Zo staat niet steeds de technische kant van het leermiddel in de kijker, maar gaat de nodige aandacht van de leerlingen vooral naar het inhoudelijke aspect.  Na het inscannen van de code komen de kinderen op de juiste link terecht waar ze kunnen oefenen, kunnen leren, informatie opzoeken of kunnen presenteren.  Verder raadplegen ze gewenste bronnen en bepalen zelf wat voor hen belangrijke informatie lijkt of niet.

Werken met QR in de klas vraagt de nodige voorbereiding van de leerkracht.  De codes moeten immers gemaakt.  Slechts weinigen deelden hun werk al met hun netwerk.  Het lijkt me of nog niet veel collega's hun weg gevonden hebben in het werken ermee.  Gericht op zoek naar inhoud is dus de boodschap. Om hier dan een QR- code van te maken en in de gewenste layout te gieten.  Ik ging ook met powerpoint aan de slag.  Om zelf inhoud te maken.  Maakte filmpjes van de dia's.  Gooide deze op YouTube.  En maakte daarvan QR-steekkaarten.  Zes op een blad.  Recto verso.  Met aan de ene kant de code en aan de achterzijde de inhoud.  Dat geeft de kinderen de kans om gericht te oefenen.  De oefeningen die moeilijk waren, kunnen zo nogmaals verwerken.  Herhaling en inoefening zijn en blijven belangrijk.  Zelfs onze zesjarigen zijn zich hiervan bewust.

Wanneer kinderen aan het werk zijn, zet de leerkracht zich op de meest strategische plaats.  We bieden hulp waar nodig, evalueren tussendoor.  Sommige kinderen zijn gebaat bij een extra instructie of hebben de aandacht van de leerkracht ten volle nodig.  Dit alles terwijl een andere leerling net dat éne stukje van de les gemist heeft, maar zich wel kan behelpen.  Voor zulke leerlingen kan het een steun zijn om delen van de instructie opnieuw te beleven.  Dankzij de evoluerende technologie zijn we in staat om de kinderen ook gericht zelfstandig te laten leren en oefenen.  In het huidige onderwijs zijn niet alle kinderen op hetzelfde moment met dezelfde taken bezig.  Zowel tempodifferentiatie als differentiatie van het aanbod kunnen met QR-codes worden aangepakt.  @lhumme heeft deze vorm inmiddels al op punt in haar klas.  Op haar yurls beschrijft ze hoe haar leerlingen zelf een kaartje met QR-code uitkiezen uit het aanbod om bepaalde instructies opnieuw te bekijken en beluisteren.  @bramfaems gaat hierin nog een stapje verder met de Jonathan Academie.  Hij laat zijn leerlingen zelf de instructies ontwikkelen voor andere leerlingen en deelt ze met de wereld.  Twee pareltjes van voorbeelden waarbij ICT en QR-codes duidelijk als leermiddel geïntegreerd worden in de dagelijkse klaspraktijk.  

Wat aanvankelijk een banale zwart-wit code lijkt, kan zoveel meer betekenen in de klas.  Het einde van de QR-codes in de klas is nog lang niet in zicht.  Er zijn mogelijkheden te over.  Voor elk vak.  Voor elk ICT-doel.  

"De wereld rond met Broeder Jacob"

taal / ruimte / muziek >>

"Het symfonisch orkest"

muziek >>

De kracht van games²

 PRIKKELENDE AANTREKKINGSKRACHT

Games zijn krachtige tools om leerlingen tot leren aan te zetten, maar het is belangrijk ze op een goede manier in te schakelen. Er gaat een grote aantrekkingskracht uit van games op kinderen, maar het onderwijs is geen plaats om te ‘gamen om te gamen’. Daarom verkennen we heel kort de valkuilen en de troeven. In haar boek ’Vierkante ogen’ noemt professor Patti Valkenburg verschillende redenen waarom games zo’n aantrekkingskracht hebben op kinderen. Net als andere media zitten games vol prikkels: het gaat zowel om prikkels komende van de beeld- en geluidseffecten als om prikkels die de nieuwsgierigheid van de kinderen triggeren. Daarbij is het zo dat gamers actieve controle krijgen over het spel: ze bepalen de moeilijkheidsgraad, de vormgeving en kleur van de achtergrond, de rol die ze in het spel op zich nemen, … Een spel biedt de gamer continue uitdaging doordat er een reeks levels zijn ingebouwd die in moeilijkheidsgraad toeneemt. Bovendien is ook de directe feedback van groot belang: kinderen horen graag wat ze goed of net minder goed doen. Tijdens games worden spelers meteen beloond als de voorafgaande acties succesvol zijn geweest. Deze tussentijdse beloningen vormen een sterke stimulans om door te spelen. Het zal duidelijk zijn dat het hier gaat om ‘troeven’ waarover games beschikken. 

VALKUILEN

Maar niettemin is voorzichtigheid geboden. De groep kinderen die we nu in onze klassen krijgen, wordt heel vaak de ‘generation why’ genoemd. Een generatie die zich voortdurend afvraagt waarom ze bepaalde zaken aangeleerd krijgen en wat ze ermee aankunnen. Ze gaan vaak doelgericht en efficiënt te werk, maar verliezen ook snel hun interesse van zodra de prikkels niet meer in de juiste doses op hen afkomen. Dat ze wat in het onderwijs gebeurt saai vinden, heeft ook hiermee te maken. Ze rekenen lesgevers af op basis van de snelheid en het vluchtige dat de multimedia hen onophoudelijk inlepelen. Daarom is het belangrijk dat leraren zich goed bezinnen over het nut van games in het onderwijs, over welke games voor welke doeleinden worden ingezet. Het onderwijs hoeft via het binnenhalen van games de jachtige leefwereld van jongeren niet te dupliceren. Veeleer gaat het erom games binnen te halen die inderdaad toelaten dat leerlingen leerinhouden meer aanschouwelijk en vanuit diverse invalshoeken kunnen beleven, en daarbij ook uitgedaagd worden hun probleemoplossende vermogens aan te scherpen. Kortom: ‘gamen om te gamen’ is niets voor in de klassfeer, het gamen mag er niet tot tijdverdrijf worden. Als we in de klas games gebruiken, dan moeten we de kinderen duiden waarom we dat doen. De reden daarvoor is eenvoudig: waar heel wat kinderen in hun gewone leefwereld vertrouwd zijn met welbepaalde genres games waarin ‘survival of the fittest’ vaak de boventoon voert, confronteren wij hen in het onderwijs met games waarin we hen inhouden willen laten verkennen en hen willen laten zoeken naar antwoorden op complexe problemen. 

OVERDENK HET GAMEAANBOD

Waar in andere klasmomenten de vraag naar het waarom vaak nadrukkelijk bij hen speelt, zal dit ook het geval zijn bij games waarmee we hen confronteren. En dat is ook een goede reflex, die in staat stelt inzicht te krijgen en hoofd- en bijzaken van elkaar te onderscheiden. Als bepaalde games al over bijzondere troeven beschikken dan is het omdat ze naderen tot de opvattingen over onderwijs zoals die naar voren komen in theorieën over constructivistisch leren en gesitueerd leren. In deze theorieën wordt benadrukt dat het opdoen van kennis een actief en sociaal proces is waarin betekenis wordt gegeven aan ervaringen die worden opgedaan bij het oplossen van gesitueerde realistische problemen. Uit onderzoek blijkt dat games leerlingen kunnen motiveren om iets te leren en dat games er voor kunnen zorgen dat de leerlingen gemotiveerd blijven. Verder kunnen er situaties aan bod komen waarin nieuwe ideeën of strategieën uitgeprobeerd kunnen worden. Vaak hebben we het hier dan ook over ‘serious games’ die de spelers confronteren met complexe situaties zoals die zich in onze leefwereld voordoen. Het spelen van dit soort games laat toe heel wat eindtermen, vakinhoudelijke en vakoverschrijdende, binnen een krachtige, uitdagende leeromgeving te oefenen. 

GAMEN LEIDT TOT SUCCES IN HET LEVEN

Het spelen van games zorgt er aldus niet alleen voor dat vakinhouden kunnen worden verkend en verworven. Heel wat essentiële vaardigheden worden er geoefend en onderhouden: problemen analyseren en oplossen, creatief en divergent denken, samenwerken aan complexe probleemsituaties, … Niet echt verwonderlijk dat de positie van gamers op de arbeidsmarkt zeer gunstig uitpakt. Online games en simulaties spelen een belangrijke rol bij leiderschapsontwikkeling. Hiervoor hebben games drie belangrijke kenmerken die van de gamer een goed manager kunnen maken: snelheid, de bereidheid om risico’s te nemen en het besef dat gezag en aanzien tijdelijk kunnen zijn. Gamers vinden bovendien ook sneller een job. Enkele belangrijke kenmerken van games maken van een gamer een gewilde kandidaat tijdens solicitaties: 

- improvisatie, 

- prestatiegerichtheid, 

- aandurven van uitdagingen; 

- competitiviteit,

- snelle informatie verwerkers, … 

Het zijn vaardigheden die de moeite waard zijn om ook op in te zetten als we games in het onderwijs binnen halen, maar zoals hierboven al benadrukt: ook de inhoudelijke dimensie speelt mee en moet op een goede manier geduid en besproken worden met de gamende leerlingen, willen we dat hun motivatie en betrokkenheid met de games waarmee we ze op de schoolbanken confronteren hoog houden.

Artikel als theoretisch kader rond een vorig artikel: De kracht van games.

De boeken rechts van de tekst weergegeven zijn de volgende:

• Patti Valkenburg: Vierkante Ogen
• Erno Mijland & Herm Kisjes: It's All In The Games
• Jane McGonigal: Beter Dan Echt

Werken met QR in de klas

Enkele lossen ideetjes:

Actualiteitjes

"Meester, het is vandaag warme chocomelkweer."  Ik moest er even over nadenken, over die zin.  We hebben het al wel vaker over het weer gehad de voorbije maanden.  Maar deze zin hebben ze duidelijk niet van mij.  Het viel me al vaker op dat de eenaatjes graag over het weer praten.  De nieuwsgierigheid naar de eerste sneeuw dit schooljaar houden we niet geheim voor elkaar.  Bij hevige mist of harde wind staan we met z'n allen in de gang door het raam te turen.  Genietend van de wonderen en de kracht van de natuur.  Op het digibord bekijken we regelmatig het weerbericht via een Chromeplugin. Met een animatie wordt hier getoond welk weer we mogen verwachten in onze gemeente.  We bespreken de pictogrammen en denken alvast na welke invloed dat weer op ons zal hebben.  

Hoe moeten we ons de volgende week aankleden?  Zullen we onder het afdak moeten spelen?  Wanneer zal het het fijnste weer zijn?  Bij welk weer ben ik het gelukkigst?  Zijn er dagen wanneer ik best niet met de fiets naar school kom?  

Het warme chocomelkweer bleek uit het weerbericht van Karrewiet te komen, het kinderjournaal van Ketnet.  Het fijne aan Ketnet, en alle andere openbare zenders, is dat ze hun eigen programma's ook via stream uitzenden.  Een bezoekje aan de Ketnetwebsite bracht ons tijdens ons drankmoment in de klas op het nieuws van Karrewiet.  Weliswaar het nieuws van gisteravond, maar dat deerde ons niet.  Tijdens de uitzending viel het op hoe erg kinderen begaan zijn met de wereld en wat er allemaal gebeurt.  Tijdens onze vaste 'vrije babbelmomenten' in de zithoek merkte ik al wel dat de kinderen graag vertellen wat er zich in hun eigen wereldje afspeelt.  Maar ook ver daar buiten, tonen ze interesse in gebeurtenissen die van belang zijn.  Toegegeven, de meeste 'oohs' en 'aahs' tijdens de uitzending waren voor de schommelende, schattige pandabeer uit een dierenpark.  

Toch konden de eenaatjes me ook verbazen met hun meningen over een gekapseisd cruiseschip aan de Italiaanse kust.  "Als ik een kapitein ben van zo'n grote boot, dan zou ik daar wél zorg voor dragen," aldus E.  Een reisje naar de Italiaanse kust via Google Earth maakte het voor hen wat helderder.  We besloten de aflevering met een betrokken gevoel.  Betrokken met de duizenden vakantiegangers op het cruiseschip.  Betrokken met de mooie beelden die Karrewiet ons schonk.  Maar vooral betrokken met de wereld.  De wereld van dichtbij, maar ook die van iets verder.  Door het bekijken van de 'mininieuwtjes van de wereld' verruimden we onze blik.  We breidden onze omgeving uit.  

Wat eerst een wild ideetje was, bleek enorm aan te slaan.  We bekeken al wel vaker filmpjes op het digibord tijdens het chocomelkmoment.  Koekeloere, Nieuws uit de natuur en Stafari kwamen via de grote tv aan de muur al eens ons klaslokaal binnen.  Vanaf nu komt daar dus regelmatig Karrewiet bij.  Want wij durven ook verder kijken dan onze familie, vrienden en kennissen.  Al blijft het schaap van de buren dat lammetjes heeft gekregen nog steeds belangrijk.

We hopen natuurlijk dat het warme chocomelkweer gauw verandert in sleeweer.  We wachten nu toch al zo lang op die eerste sneeuw dit schooljaar.  De eenaatjes zouden het geweldig vinden om hun eigen sneeuwman te kunnen maken.  Daarna mag het gerust ijsjesweer worden.  Want dat vinden we gewoon lekker.  Benieuwd wat Karrewiet ons volgende keer te vertellen heeft...

Meer over actualiteit in de klas vind je bij Kranten in de klas, bij het dossier van Leraar 24 of bij het educatieplatform Nieuws in de klas.