ICTtip #3: QR-codes

Vorige week kreeg ik via Twitter een bericht van Bram Faems met de vraag of ik zin had om iets te vertellen over QR-codes in de klas voor zijn ICTtip podcast.  De voorbije weken zag ik al 2 podcasts verschijnen: eenvoudige, verhelderende ICTtips die elke onderwijzer wel zou kunnen gebruiken.  Zo behandelt ICTtip #1 het navigeren van muziek op pc en ICTtip #2 het gebruik van Pocket.  Beide ingesproken door Bram zelf.  ICTtip #3 zou dus een interview worden.  Via Skype.  Met mij.  Als Skypegroentje was het toch eventjes spannend dit medium te gebruiken.  Toch smeet ik mezelf in dit 'avontuur'.  Ik installeerde Skype.  Onderwierp die aan de nodige test en vond mezelf er klaar voor.

Na er ondertussen een maandje uit te zijn geweest (vakantie/ technisch werkloos...) nam ik er toch maar even opnieuw het inspiratieboek bij.  De sessies op de ICT-dag zaten ondertussen ook ver weg.  De voorbereiding voor het interview verliep toch behoorlijk.  Enkele woorden op een blad.  Wat doedels errond.  Het was tijd om mekaar te bellen.

Ingelogd op Skype.  Bram toegevoegd.  Een korte "Ben je er klaar voor?" luidde het startschot.  Eerst de audio checken.  Bram lijkt ervaren.  Alle mogelijke stoorzenders (hond, gsm, ...) uitschakelen of verwijderen.  De nodige volumes regelen.  Oortjes zoeken en inpluggen.  Take 1: verwelkoming, intro over QR... draad kwijt.  Excuses.  "Geen probleem, we doen het opnieuw.  Probeer nog informeler te praten!"  Oei... iets wat blijkbaar niet mijn ding is.  Schrijven, praten, interviews, ... voor een publiek blijken allemaal wat formeel.  Na een vlotte "Dag Bram" in take 2 ging het wel wat beter.  Het ijs gebroken.  De toon gezet.  AN én net iets minder formeel spreken lukt tóch!  Praten over hoe ik werk in de klas ligt me wel.  Ik leerde eerder ook dat op ja-nee-vragen ook een langer antwoord mogelijk is.  Af en toe probeerde ik te verduidelijken waarover we het hadden.  

Toch verraste Bram me af en toe met zijn vragen en vooral kritische blik.  Erg fijn ook een andere kant benadrukt te zien.  Want wie met QR wil werken in de klas of op school is natuurlijk genoodzaakt een internetverbinding bij de hand te hebben.  Hoewel dat niet altijd geldt.  De meeste QR-generatoren hebben de mogelijkheid om van een tekst(je) een QR aan te maken.  Om deze tekst te decoderen heb je geen internet- of dataverbinding nodig.  Bovendien kunnen QR-codes die een tekst bevatten een speurtocht op school mogelijk maken.  Een kleine rechtzetting, dus.  Het was een aangenaam gesprek.  Bram weet waarover hij spreekt.  Hij geeft je voldoening in je werk.  Behandelt je correct.  Een uur na het Skypegesprek kreeg ik een mail met de opname.  De podcast was klaar voor de ether.  

Aandacht!  Aandacht!  ICTtip #3 over QR-codes in de klas:


 
Wat betreft de reclamewereld en de QR-codes in het straatbeeld ook nog even dit.  Ik kom regelmatig QR-codes tegen: op bussen, op affiches, flyers, straatstenen, achter vensters, ... .  Sinds ik me een jaar geleden verdiepte in de wondere wereld der QR vallen ze me steeds meer op.  Ik begin er een oog naar te krijgen.  Zoonlief en ik maken er wel eens een wedstrijdje van: 'om ter meeste QR's vinden!'.  Het valt me bij vele vaak op dat de QR niet goed wordt ingezet.  De link waarnaar verwezen wordt, werd vaak niet verkleind.  De code wordt te klein of te groot afgebeeld.  Vaak zijn ze ook te vinden op plaatsen waar je gewoon geen tijd of zin hebt om je smartphone boven te halen.  Nutteloos dus.  Ofte, net zoals een Facebookvriend reageerde: 

 Heel boeiend interview Ive ... klopt volgens mij ook volledig dat QR code voor reclame

op zijn einde lopen maar om informatie door te geven nog maar aan het begin staat.

Bedankt Bram, voor dit fijne interview en mijn Skype-ontmaagding.

"Laat je niet vangen door het web!"

Het behoort ongetwijfeld tot de taken van het onderwijs om kinderen hun weg te leren kennen in de technologische wereld. Hierdoor leren ze diverse toepassingen kennen die hen efficiënter laten leren én leven.  Bij deze kennis en vaardigheden, die de leerlingen al doende ondervinden, is een gepaste attitude wenselijk. “De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en doelmatige manier”, lezen we in de eindtermen ICT.  Het is nodig kinderen kritisch te leren omgaan met media en informatie.  Zo kunnen ze groeien tot bewuste computergebruikers, met voldoende weerbaarheid. Ze worden zich bewust van hun digitale identiteit en zijn alert voor ongemakken.

Met dit beleidspunt in het achterhoofd was de stap naar veilige internetlessen snel gemaakt.  Net als vorig schooljaar voelde ik mezelf als ICT-coördinator op onze school aangewezen om de leerlingen enkele lessen over de wondere webwereld te presenteren.  Samen met de zorgcoördinatoren kozen we vorig schooljaar om deze lessen vanaf het 4de leerjaar te organiseren.  We bekeken toen ook de globale inhoud ervan.  Het zou over cyberpesten gaan.  Over digitale identiteiten ook.  We zouden ze doen nadenken over de mogelijke gevaren van het internet en sociale media.  Er ontstond een discussie: wat doen we met Facebook?  Hoewel nog geen 13 waagden veel leerlingen zich al wel op deze sociale mediatrein.  Ik mocht hen confronteren met wat zij op het internet, en dus ook sociale media, te grabbel gooien.  Foto's, filmpjes, statussen, uitspraken, ... alles kon de revue passeren.

Een confrontatie wérd het.  Blozende wangen bleven niet uit.  In de veilige omgeving van de klasgroep en met de juiste afspraken kwam de boodschap al gauw over: het internet vergeet niet!  We stelden ook dat privacy belangrijk is.  Deze privacy begint echter bij de online gebruiker.  Hoe beter hij gewapend is, hoe veiliger hij kan surfen.  

De 4de en 5de klassers van vorig schooljaar kregen nu opnieuw dus de lessen veilig online. Samen met de collega's van de 3de graad sprak ik af hen een anoniem invulformulier te mailen over hun internetgedrag.  De mail zou van een fictief onderzoeksbureau komen die de opdracht kreeg jongeren te bevragen over hun online veiligheid.  Een valstrik!  We waren erg benieuwd hoe de leerlingen erop zouden reageren.  Zouden ze hun paswoord geven?  Zouden ze hun adresgegevens publiek maken?  Om hen nog meer te triggeren werden mooie prijzen beloofd aan de inzenders.  Het werd spannend afwachten tot de eerste inzendingen binnen kwamen.  Een week na doorsturen kreeg ik slechts 2 reacties.  Beide met slechts enkele zaken ingevuld.  Geen privégegevens, geen wachtwoorden, geen adressen, zelfs geen telefoonnummer of naam.  Een teleurstellend laag aantal.  Hoewel... Enige trots maakte zich meester van me.  De veilige internetlessen van vorig schooljaar hebben hun resultaten geboekt.  De leerlingen bewijzen opnieuw zich bewust te zijn van hun online leven.  

Van de leerkrachten 3de graad kreeg ik een ganse namiddag.  Met een presentatie en enige interactie zouden we de inhoud van vorig schooljaar herhalen.  Aangevuld met nieuwe zaken.  Het internet staat trouwens niet stil.  Op een jaar tijd kan heel wat veranderen.  Het voorbije jaar ontdekten heel wat jongeren bij ons op school online games als Go SuperModel.  Het leek me erg belangrijk om ook bij deze virtuele werelden even stil te staan.  Dankzij enkele interessante artikels op Kennisnet waagde ik mezelf een halve expert te noemen op dit vlak.  

Opvallend tijdens de sessies over veilig online is dat de kinderen met heel veel vragen zitten.  Het is een voor hen behoorlijk nieuwe wereld waarin je jezelf kan smijten.  Voor je het weet, kan je er verloren lopen.  Het viel me ook al eerder op hoe (sommige) ouders omgaan met sociale media.  Alsof heel het dagboek online mag staan.  Zo begon ik ook mijn toespraak.  De ouders leerden nooit om veilig en bewust om te gaan met de nieuwe media.  Aan de kinderen om hun ouders er wegwijs in te maken.  Aan de ouders om hun kinderen sociaal bewust te maken.  Erover praten is belangrijk.  Tijdens het speelkwartiertje stond ik daarom ook open voor vragen van de leerlingen.  Sommigen maakten een afspraak om hun probleem op een later tijdstip samen te bekijken en op te lossen.  

Interessante lessen.  Zowel voor mezelf als voor de leerlingen.  Het is duidelijk dat kinderen er nood aan hebben.  Open communicatie over online leven.  Volgend schooljaar opnieuw!

(in een volgende blogpost omschrijf ik het werken met het veilig online spel in het 4de leerjaar)

QR in de klas > een themablog

In februari 2013 gaf ik op de 22ste ICT-praktijkdag voor de eerste keer de sessie QR-codes in de klas gebruiken.  Tijdens de voorbereiding hiervan merkte ik dat al heel wat collega's hun stappen zetten in het gebruik van QR in hun klas.  Op allerhande manieren maken ze graag duidelijk aan ieder die het lezen, horen, weten... wil hoe zij QR integreren in de klaspraktijk.  Ik passeerde blogs, Pinterest, Flickr, Youtube, Picasa, Facebook, Yurls, Twitter en een hoop andere media.  Om al dat nuttigs te bundelen, startte ik een eigen QR in de klas-Yurlspagina.

De sessie zelf was een verrijking.  Er hing heel wat inspiratie in de lucht.  We leerden van en met elkaar.  Iedereen had inspraak.  Iedereen zijn ideeën.  Sommigen ook vragen.  Er werd op elkaar ingespeeld.  Mooi om zien, nog mooier om er deel van te mogen uitmaken.  We namen de ideeën mee.  Om collega's te overtuigen. De tijd was te kort.

Het verhaal mocht nog niet stoppen.  Zo bleek ook uit de fijne reacties die na de sessie kwamen.  Eén van die reacties bleef door mijn hoofd spoken:

"Misschien nog een manier vinden om de ideeën of voorbeelden die men in de les aangebracht heeft nog beter te delen."

Het werd de start van een lange denkweg.  Een wiki zou mogelijk zijn.  Al is mijn ervaring daarin behoorlijk klein en de tijd vrij beperkt om dit voor mij nieuwe medium uit te zoeken.  Bloggen dus!  Een QR-blog waarbij geïnteresseerden een eigen login krijgen en hun QR-ervaringen, -opdrachten, -werkbladen of -activiteiten kunnen delen.  De blog vind je door op onderstaande afbeelding te klikken.

Als je interesse, ideeën of materiaal hebt, stuur me gerust een mail.  Dan mail ik je een uitnodiging om mee te QR-bloggen.

Hoera voor het internet!

"De baas van internet moet wel heel slim zijn."  Een van de geweldige hersenspinsels van een eenaatje enkele weken terug.  Maar nog niet zo gek bedacht.  Het volledige wondere web bekijkend, ligt er voor iedereen wel enorm veel te rapen.

Internet is een bron aan informatie.  Maar daarenboven kunnen we er ook allemaal ons ei op kwijt.  Het is een communicatiemiddel en tegelijkertijd een ontwerptool.  Op zich zijn die ICT-eindtermen nog niet zo slecht bedacht.  Voor elk doel liggen de webmogelijkheden voor het rapen.  

(Afbeelding: Tripwire Magazine)

Met het internet kan je dus ontzettend veel.  Je kan gaan zoeken, delen, vormgeven, samenwerken, in interactie gaan, ontwikkelen, ...  In mijn functie als ICT-coördinator krijg ik wel eens de vraag wat mogelijke internettoepassing zou kunnen zijn voor een bepaald lesonderdeel of -activiteit.  Mijn avondlijke omzwervingen op het net leveren vaak pareltjes van tools op.  Vooral voor mezelf, maar ook voor collega's en iedereen die het horen wil, bundel ik deze in een soort mindmap.  Pearltrees is een handige tool om al je links gestructureerd en zo overzichtelijk te houden.

Het vinden van de structuur bleek erg eenvoudig: de eindtermen ICT.  Om in deze ICT-doelen nog meer inzicht te brengen, maakte ik aparte rubrieken die het eenvoudiger maken de juiste tool te vinden. Ondertussen mag ik al spreken van een aardige boel toepassingen die in het onderwijs nuttig kunnen zijn.  Al besef ik dat ik met deze verzameling ongetwijfeld slechts het topje van de ijsberg aanraak.  Een steeds groeiend proces, zeg maar.  Wanneer ik nieuwe middelen vind, nodig heb of daar zin in heb, voeg ik er nieuwe bij.  Via dit blog wil ik de verzameling graag delen.  Onder het tabblad 'ICT in de klas' vind je de pearltree.  Bij sommige toepassingen vind je ook een mogelijke invulling in de les.  Het is natuurlijk aan de gebruiker om met de internettool aan de slag te gaan.  ICT kent geen grenzen, net als het internet.  De grenzen van het ICT-onderwijs worden echter bepaald door de leerkracht die ermee omgaat.  

Regelmatig hoor ik de handen-in-de-haren-vraag: "ICT in de klas, ok.  Maar waar vind ik alle toepassingen die onmiddellijk bruikbaar kunnen zijn?"  Er bestaat inderdaad een overvloed aan ICT- & internettoepassingen.  Uitzoeken welke de goede of zelfs de beste zijn, is als zoeken naar een speld in de denkbeeldige hooiberg.  

Om door de bomen het bos al wat meer terug te kunnen vinden, verzamel ik heel wat tools in onderstaande 'PearlTree'.  Toepassingen die bruikbaar zijn in het onderwijs.  Enkele ervan kregen al een korte uitleg of voorbeeld.  De tools werden gecategoriseerd op ICT-eindterm.  Het is aan de gebruiker om te bepalen welke ICT-doelen bereikt kunnen worden bij een bepaalde les, om vervolgens in de 'tree' op zoek te gaan naar een gepaste toepassing.

Heb je een van onderstaande tools eerder al gebruikt, en wens je je activiteit graag te delen?  Ken je nog andere bruikbare tools?  Mail me gerust! Ik plaats het online.

Leerstof als game

Een metrostation in Stockholm.  De trap en de roltrap naar boven staan zijdelings naast elkaar.  Zo goed als alle passagiers verkiezen de roltrap voor hun ritje naar de begane grond.  Terwijl elk van hen beseft dat extra lichaamsbeweging goed is.  Tijd voor een experiment!  De trap werd, mits de nodige technische creativiteit, omgevormd tot een functionerende piano.  Elke trede een andere klank.  Wat bleek?  Twee derde van de roltrappers maakt de verplaatsing nu via de gewone trap.  Sommigen van hen maken er zelfs een dansje op.  Breng de 'fun' in dagelijkse dingen en we willen ons er extra voor inzetten.

Het was een artikel in Humo dat me deed beslissen het toch te wagen bij deze grote, enthousiaste bende eenaatjes.  Al vaker wezen tweets en blogberichten me op het interessanter maken van de leerstof door er spelelementen aan te koppelen.  Ik probeerde eerder al wel heel wat lessen actiever aan te pakken.  Maar de echte game-elementen bleven in de kast.  Opbouw in levels, teamwork, onmiddellijke beloning,  de leerkracht als helpdesk.  De leerstof blijft gelijk, de lesopmaak in een ander kleedje.  

Het onderwerp van de dag zou samenstellingen zijn.  Nog geen twintig minuten voorbereidingstijd de avond voordien.  Woordkaartjes maken en afdrukken op verschillende kleuren papier.  Voor elke groep een kleur.  Level 1 wordt het zoeken van deze kaartjes in de eetzaal.  Daar hebben we namelijk plaats genoeg om met z'n 25 in spelmodus aan het leren te gaan.  De woorden op de kaartjes zijn telkens een deel van een samenstelling.  Level 2: zoek de zes samenstellingen door de kaartjes die bij elkaar horen samen te leggen.  Van deze samenstellingen krijgen de groepen ook hun eigen afbeeldingskaartjes die in level 3 correct gelegd moeten worden.  Als 4de level voorzag ik enkele zinnen uit de instructie die de groepen in de juiste volgorde moeten leggen.  

Die ochtend maakten we ons sneller klaar dan anders.  Er werd namelijk aangekondigd dat we een spel zouden spelen.  We verdeelden ons in vijf groepjes.  Er zouden vijf levels bereikt kunnen worden.  Al het nodige materiaal namen we klaar en op naar de refter.  Een voor een werden de gamers aangesproken en gingen op zoek naar de juiste kleur kaartjes.  Een erg eenvoudige opdracht, waarbij elk groepslid zijn zijn werk had.  Vooraf vertelde ik dat er 12 kaarten moesten worden gevonden.  Sommige spraken gebieden van de eetzaal af, waardoor elk groepslid zijn eigen taak kreeg.  Geweldig om zien met welk enthousiasme iedereen er in vloog.  Level 1 was voor sommigen al behoorlijk snel bereikt.  De eerste munten waren binnen.  Die moesten worden gespaard voor het melkje van de voormiddag.  Wie goed samenwerkte, kreeg een extra munt.  De mindere lezers werden zo mee op de kar getrokken.  Elke groep kreeg tussentijdse instructie om aan de slag te kunnen met de volgende uitdaging.  Enkele steekproeven bij het bereiken van de verschillende levels leerde me dat de doelen van de les echt wel bereikt werden.  We waren het erover eens.  Dit willen we zeker nog eens!!!

Drie weken later... de toetsenweken zijn volop op gang.  Tijdens de toetsen is het steeds muisstil in de klas.  Iedereen volgt waar we zijn en luistert naar elke instructie.  Tot bij de toets taalbeschouwing: "MEESTER, DAT HEBBEN WIJ GELEERD BIJ DAT SPEL!"  Met enige trots in mijn lijf meldde ik toch maar dat het tijdens de toets best stil is.  De fierheid viel duidelijk van mijn gezicht af te lezen.  Dit vraagt naar meer!  Vaker!  

Mijn leesvoer voor de volgende weken worden deze berichten en websites:

• Hoe gamify je een klas en gebruik je games in de les? (Jelmer Evers)
• Gamification maakt zorg en onderwijs gerichter (Sven Cooler)
• Gamification, een kans voor drukke Robin (ICTcreatief)
• Meer play in het onderwijs (Ijsfontein)
• Gamification (Margreet van den Bergh)
• Uitdagender leren met gamification (Kennisnet)
• Gamification wiki
• Gamification > education

Don't Play Games With Me! Promises and Pitfalls of Gameful Design 

Ons beeldendagboek

Ik speelde al langer met het idee om onze knutsels en kunstwerkjes te delen met de wereld.  Nu we sinds dit schooljaar een iPad in de klas hebben, is er ook constant een fototoestel ter onzer beschikking.  Werkje klaar?  Fotootje van maken!  En delen maar...  Ik zocht en zocht naar dé manier om al dat creatiefs te delen en belandde zo op Pinterest.  Maar het viel me al gauw op dat ons grote netwerk ouders en kennissen de weg naar dit platform niet kenden.  Terecht.  De relevantie van Pinterest voor velen onder hen is ver zoek.  

Ondertussen bleven we knutseltjes maken en foto's verzamelen.  Ook de flipcamera werd al regelmatig gebruikt tijdens interessante lesactiviteiten.  Vele beelden hiervan werden al via de schoolsite gedeeld.  Hoewel alle helden van het eerste leerjaar ervan overtuigd waren dat ons doelpubliek groter mag zijn dan de ruim 300 regelmatige bezoekers per dag.  Ja, heel de wereld mag weten wat voor knappe koppen wij zijn.  

Alternatieven aftasten bleek nodig.  Hoe kunnen we op een zo efficiënt mogelijke manier onze belevenissen delen met de wereld?  Een blog à la Blogger of Wordpress impliceert extra upload- en verwerkingstijd.  Uitgesloten.  Mijn oog viel op Tumblr.  Ik had deze manier van bloggen al wel eens gezien, maar niet bewust bij stil gestaan.  Het was de app PicCollage die er mijn aandacht naar trok.  Elke collage daar kan je namelijk meteen uploaden naar het sociale blogsysteem.  Tumblr profileert zich graag als de Twitter voor bloggers.  Snel, efficiënt, eenvoudig.  Net wat we nodig hebben.  Tijdens de lesdagen staan we namelijk liever niet te lang stil binden technische moeilijkheden van het bloggen.  We denken na over wat we willen delen en willen dit zo snel mogelijk online krijgen.  Ideaal medium, dus!

Ondertussen zijn we enkele weken verder.  Er passeerden al een viertal fotografen van beide klassen.  Elk met zijn eigen kijk op het leven in de klas.  Ieder met een eigen verhaal.  Opmerkelijk is hoe sommigen van de zesjarigen de leerstof in beeld willen brengen.  Vele kinderen kiezen ervoor om geen medeleerlingen te fotograferen.  Er worden detailopnames gemaakt.  Handen die schrijven, een poster in de klas, het werk aan het digibord.  De essentie van het leren.  

Elke week een nieuwe fotograaf.  Elke week nieuwe foto's.  Elke vrijdag een nieuwe collage.  Deze bespreken we op maandag.  Maandagochtend is het namelijk actua-uurtje in onze klas.  Eerst bespreken we de activiteiten tijdens ons weekend.  Daarna maken we graag tijd voor het leven in de klas.  Dankzij de foto's die vorige week gemaakt zijn, blikken we terug op interessante activiteiten.  Om vervolgens het nieuws in de wereld te bekijken.  Elke maandagochtend zetten we ons steevast klaar voor De Week van Karrewiet.  Het weekoverzicht van het kindernieuws.  Erg dankbaar om de kinderen te leren nadenken over het leven op de wereld, onze invloed op elkaar en de natuur.  Uit volle borst zingen we gewoonlijk mee met de eindtonen.  Er passeren al eens wat ooh's of aah's bij de geboorte van een pinguïnjong.

Met trots nodigen onze @eenaatjes en @eenbeetjes u uit op onze fotoblog.  Ons beeldendagboek van alle onvergetelijke belevenissen in de klas..  

-------

Elke week een nieuwe fotograaf, elke week nieuwe foto's!  De fotograaf krijgt beslissingsrecht van dé momenten van de dag.  Wat wil ik vertellen aan de wereld?  Welke activiteiten wil ik tonen?  Hoe breng ik dat in beeld?  Wie of wat staat op de foto?  

Voor ouders en bekenden de ideale manier om voor even een vlieg te zijn in onze klas.  Want via een (minstens) wekelijkse update houden we je op de hoogte van wat er de voorbije week gebeurde in de klas.

En wat leren onze eersteklassers hier dan van?

• Communiceren is en blijft belangrijk.  Gewoon met mama, papa, broer of zus over de voorbije dag praten is voor onze zes- & zevenjarigen heel leerzaam.  Door de terugblik te maken naar wat er allemaal gebeurde, wordt het abstracte begrip 'tijd' meer tastbaar.  Ook de taalvaardigheid zal erdoor evolueren.
• Selecteren is niet gemakkelijk.  In een wereld vol impulsen wordt het maken van keuzes er niet gemakkelijker op.  Door het beperkt aantal foto's per dag worden de kinderen uitgedaagd om de hoofd- en bijzaken van de dag te onderscheiden.  
• Wijs met media.  De gemaakte foto's kunnen door iedereen gezien worden.  We moeten er dus zeker over nadenken hoe we iets in beeld brengen.  Door samen te werken aan dit beeldendagboek en daardoor ook regelmatig te praten over ICT in ons dagelijks leven, willen we de kinderen verstandig leren werken met de camera, de computer en het internet.  Want jong geleerd, is oud gedaan!  Er is de laatste tijd heel wat aandacht voor mediawijsheid bij kinderen. Vlaams minister van onderwijs Pascal Smet schreef in 2012 samen met minister Ingrid Lieten, een conceptnota Mediawijsheid.

Folder QR in de klas