Ideeën, gedachten... beschouwend over onderwijs

QR in de klas > een themablog

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Wed, 17 Apr 2013 14:06:00 +0000

In februari 2013 gaf ik op de 22ste ICT-praktijkdag voor de eerste keer de sessie QR-codes in de klas gebruiken. Tijdens de voorbereiding hiervan merkte ik dat al heel wat collega's hun stappen zetten in het gebruik van QR in hun klas. Op allerhande manieren maken ze graag duidelijk aan ieder die het lezen, horen, weten... wil hoe zij QR integreren in de klaspraktijk. Ik passeerde blogs, Pinterest, Flickr, Youtube, Picasa, Facebook, Yurls, Twitter en een hoop andere media. Om al dat nuttigs te bundelen, startte ik een eigen QR in de klas-Yurlspagina.

De sessie zelf was een verrijking. Er hing heel wat inspiratie in de lucht. We leerden van en met elkaar. Iedereen had inspraak. Iedereen zijn ideeën. Sommigen ook vragen. Er werd op elkaar ingespeeld. Mooi om zien, nog mooier om er deel van te mogen uitmaken. We namen de ideeën mee. Om collega's te overtuigen. De tijd was te kort.

Het verhaal mocht nog niet stoppen. Zo bleek ook uit de fijne reacties die na de sessie kwamen. Eén van die reacties bleef door mijn hoofd spoken:

"Misschien nog een manier vinden om de ideeën of voorbeelden die men in de les aangebracht heeft nog beter te delen."

Het werd de start van een lange denkweg. Een wiki zou mogelijk zijn. Al is mijn ervaring daarin behoorlijk klein en de tijd vrij beperkt om dit voor mij nieuwe medium uit te zoeken. Bloggen dus! Een QR-blog waarbij geïnteresseerden een eigen login krijgen en hun QR-ervaringen, -opdrachten, -werkbladen of -activiteiten kunnen delen. De blog vind je door op onderstaande afbeelding te klikken.

Als je interesse, ideeën of materiaal hebt, stuur me gerust een mail. Dan mail ik je een uitnodiging om mee te QR-bloggen.

Hoera voor het internet!

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sat, 13 Apr 2013 14:06:00 +0000

"De baas van internet moet wel heel slim zijn." Een van de geweldige hersenspinsels van een eenaatje enkele weken terug. Maar nog niet zo gek bedacht. Het volledige wondere web bekijkend, ligt er voor iedereen wel enorm veel te rapen.

Internet is een bron aan informatie. Maar daarenboven kunnen we er ook allemaal ons ei op kwijt. Het is een communicatiemiddel en tegelijkertijd een ontwerptool. Op zich zijn die ICT-eindtermen nog niet zo slecht bedacht. Voor elk doel liggen de webmogelijkheden voor het rapen.

(Afbeelding: Tripwire Magazine)

Met het internet kan je dus ontzettend veel. Je kan gaan zoeken, delen, vormgeven, samenwerken, in interactie gaan, ontwikkelen, ... In mijn functie als ICT-coördinator krijg ik wel eens de vraag wat mogelijke internettoepassing zou kunnen zijn voor een bepaald lesonderdeel of -activiteit. Mijn avondlijke omzwervingen op het net leveren vaak pareltjes van tools op. Vooral voor mezelf, maar ook voor collega's en iedereen die het horen wil, bundel ik deze in een soort mindmap. Pearltrees is een handige tool om al je links gestructureerd en zo overzichtelijk te houden.

Het vinden van de structuur bleek erg eenvoudig: de eindtermen ICT. Om in deze ICT-doelen nog meer inzicht te brengen, maakte ik aparte rubrieken die het eenvoudiger maken de juiste tool te vinden. Ondertussen mag ik al spreken van een aardige boel toepassingen die in het onderwijs nuttig kunnen zijn. Al besef ik dat ik met deze verzameling ongetwijfeld slechts het topje van de ijsberg aanraak. Een steeds groeiend proces, zeg maar. Wanneer ik nieuwe middelen vind, nodig heb of daar zin in heb, voeg ik er nieuwe bij. Via dit blog wil ik de verzameling graag delen. Onder het tabblad 'ICT in de klas' vind je de pearltree. Bij sommige toepassingen vind je ook een mogelijke invulling in de les. Het is natuurlijk aan de gebruiker om met de internettool aan de slag te gaan. ICT kent geen grenzen, net als het internet. De grenzen van het ICT-onderwijs worden echter bepaald door de leerkracht die ermee omgaat.

Regelmatig hoor ik de handen-in-de-haren-vraag: "ICT in de klas, ok. Maar waar vind ik alle toepassingen die onmiddellijk bruikbaar kunnen zijn?" Er bestaat inderdaad een overvloed aan ICT- & internettoepassingen. Uitzoeken welke de goede of zelfs de beste zijn, is als zoeken naar een speld in de denkbeeldige hooiberg.

Om door de bomen het bos al wat meer terug te kunnen vinden, verzamel ik heel wat tools in onderstaande 'PearlTree'. Toepassingen die bruikbaar zijn in het onderwijs. Enkele ervan kregen al een korte uitleg of voorbeeld. De tools werden gecategoriseerd op ICT-eindterm. Het is aan de gebruiker om te bepalen welke ICT-doelen bereikt kunnen worden bij een bepaalde les, om vervolgens in de 'tree' op zoek te gaan naar een gepaste toepassing.

Heb je een van onderstaande tools eerder al gebruikt, en wens je je activiteit graag te delen? Ken je nog andere bruikbare tools? Mail me gerust! Ik plaats het online.

Leerstof als game

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Fri, 12 Apr 2013 14:33:00 +0000

Een metrostation in Stockholm. De trap en de roltrap naar boven staan zijdelings naast elkaar. Zo goed als alle passagiers verkiezen de roltrap voor hun ritje naar de begane grond. Terwijl elk van hen beseft dat extra lichaamsbeweging goed is. Tijd voor een experiment! De trap werd, mits de nodige technische creativiteit, omgevormd tot een functionerende piano. Elke trede een andere klank. Wat bleek? Twee derde van de roltrappers maakt de verplaatsing nu via de gewone trap. Sommigen van hen maken er zelfs een dansje op. Breng de 'fun' in dagelijkse dingen en we willen ons er extra voor inzetten.

Het was een artikel in Humo dat me deed beslissen het toch te wagen bij deze grote, enthousiaste bende eenaatjes. Al vaker wezen tweets en blogberichten me op het interessanter maken van de leerstof door er spelelementen aan te koppelen. Ik probeerde eerder al wel heel wat lessen actiever aan te pakken. Maar de echte game-elementen bleven in de kast. Opbouw in levels, teamwork, onmiddellijke beloning, de leerkracht als helpdesk. De leerstof blijft gelijk, de lesopmaak in een ander kleedje.

Het onderwerp van de dag zou samenstellingen zijn. Nog geen twintig minuten voorbereidingstijd de avond voordien. Woordkaartjes maken en afdrukken op verschillende kleuren papier. Voor elke groep een kleur. Level 1 wordt het zoeken van deze kaartjes in de eetzaal. Daar hebben we namelijk plaats genoeg om met z'n 25 in spelmodus aan het leren te gaan. De woorden op de kaartjes zijn telkens een deel van een samenstelling. Level 2: zoek de zes samenstellingen door de kaartjes die bij elkaar horen samen te leggen. Van deze samenstellingen krijgen de groepen ook hun eigen afbeeldingskaartjes die in level 3 correct gelegd moeten worden. Als 4de level voorzag ik enkele zinnen uit de instructie die de groepen in de juiste volgorde moeten leggen.

Die ochtend maakten we ons sneller klaar dan anders. Er werd namelijk aangekondigd dat we een spel zouden spelen. We verdeelden ons in vijf groepjes. Er zouden vijf levels bereikt kunnen worden. Al het nodige materiaal namen we klaar en op naar de refter. Een voor een werden de gamers aangesproken en gingen op zoek naar de juiste kleur kaartjes. Een erg eenvoudige opdracht, waarbij elk groepslid zijn zijn werk had. Vooraf vertelde ik dat er 12 kaarten moesten worden gevonden. Sommige spraken gebieden van de eetzaal af, waardoor elk groepslid zijn eigen taak kreeg. Geweldig om zien met welk enthousiasme iedereen er in vloog. Level 1 was voor sommigen al behoorlijk snel bereikt. De eerste munten waren binnen. Die moesten worden gespaard voor het melkje van de voormiddag. Wie goed samenwerkte, kreeg een extra munt. De mindere lezers werden zo mee op de kar getrokken. Elke groep kreeg tussentijdse instructie om aan de slag te kunnen met de volgende uitdaging. Enkele steekproeven bij het bereiken van de verschillende levels leerde me dat de doelen van de les echt wel bereikt werden. We waren het erover eens. Dit willen we zeker nog eens!!!

Drie weken later... de toetsenweken zijn volop op gang. Tijdens de toetsen is het steeds muisstil in de klas. Iedereen volgt waar we zijn en luistert naar elke instructie. Tot bij de toets taalbeschouwing: "MEESTER, DAT HEBBEN WIJ GELEERD BIJ DAT SPEL!" Met enige trots in mijn lijf meldde ik toch maar dat het tijdens de toets best stil is. De fierheid viel duidelijk van mijn gezicht af te lezen. Dit vraagt naar meer! Vaker!

Mijn leesvoer voor de volgende weken worden deze berichten en websites:

Hoe gamify je een klas en gebruik je games in de les? (Jelmer Evers)
Gamification maakt zorg en onderwijs gerichter (Sven Cooler)
Gamification, een kans voor drukke Robin (ICTcreatief)
Meer play in het onderwijs (Ijsfontein)
Gamification (Margreet van den Bergh)
Uitdagender leren met gamification (Kennisnet)
Gamification wiki
Gamification > education

Don't Play Games With Me! Promises and Pitfalls of Gameful Design

Ons beeldendagboek

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sat, 16 Feb 2013 13:56:00 +0000

Ik speelde al langer met het idee om onze knutsels en kunstwerkjes te delen met de wereld. Nu we sinds dit schooljaar een iPad in de klas hebben, is er ook constant een fototoestel ter onzer beschikking. Werkje klaar? Fotootje van maken! En delen maar... Ik zocht en zocht naar dé manier om al dat creatiefs te delen en belandde zo op Pinterest. Maar het viel me al gauw op dat ons grote netwerk ouders en kennissen de weg naar dit platform niet kenden. Terecht. De relevantie van Pinterest voor velen onder hen is ver zoek.

Ondertussen bleven we knutseltjes maken en foto's verzamelen. Ook de flipcamera werd al regelmatig gebruikt tijdens interessante lesactiviteiten. Vele beelden hiervan werden al via de schoolsite gedeeld. Hoewel alle helden van het eerste leerjaar ervan overtuigd waren dat ons doelpubliek groter mag zijn dan de ruim 300 regelmatige bezoekers per dag. Ja, heel de wereld mag weten wat voor knappe koppen wij zijn.

Alternatieven aftasten bleek nodig. Hoe kunnen we op een zo efficiënt mogelijke manier onze belevenissen delen met de wereld? Een blog à la Blogger of Wordpress impliceert extra upload- en verwerkingstijd. Uitgesloten. Mijn oog viel op Tumblr. Ik had deze manier van bloggen al wel eens gezien, maar niet bewust bij stil gestaan. Het was de app PicCollage die er mijn aandacht naar trok. Elke collage daar kan je namelijk meteen uploaden naar het sociale blogsysteem. Tumblr profileert zich graag als de Twitter voor bloggers. Snel, efficiënt, eenvoudig. Net wat we nodig hebben. Tijdens de lesdagen staan we namelijk liever niet te lang stil binden technische moeilijkheden van het bloggen. We denken na over wat we willen delen en willen dit zo snel mogelijk online krijgen. Ideaal medium, dus!

Ondertussen zijn we enkele weken verder. Er passeerden al een viertal fotografen van beide klassen. Elk met zijn eigen kijk op het leven in de klas. Ieder met een eigen verhaal. Opmerkelijk is hoe sommigen van de zesjarigen de leerstof in beeld willen brengen. Vele kinderen kiezen ervoor om geen medeleerlingen te fotograferen. Er worden detailopnames gemaakt. Handen die schrijven, een poster in de klas, het werk aan het digibord. De essentie van het leren.

Elke week een nieuwe fotograaf. Elke week nieuwe foto's. Elke vrijdag een nieuwe collage. Deze bespreken we op maandag. Maandagochtend is het namelijk actua-uurtje in onze klas. Eerst bespreken we de activiteiten tijdens ons weekend. Daarna maken we graag tijd voor het leven in de klas. Dankzij de foto's die vorige week gemaakt zijn, blikken we terug op interessante activiteiten. Om vervolgens het nieuws in de wereld te bekijken. Elke maandagochtend zetten we ons steevast klaar voor De Week van Karrewiet. Het weekoverzicht van het kindernieuws. Erg dankbaar om de kinderen te leren nadenken over het leven op de wereld, onze invloed op elkaar en de natuur. Uit volle borst zingen we gewoonlijk mee met de eindtonen. Er passeren al eens wat ooh's of aah's bij de geboorte van een pinguïnjong.

Met trots nodigen onze @eenaatjes en @eenbeetjes u uit op onze fotoblog. Ons beeldendagboek van alle onvergetelijke belevenissen in de klas..

-------

@eenaatjes + @eenbeetjesgreat free widgetsWidgetboxMore info

Elke week een nieuwe fotograaf, elke week nieuwe foto's! De fotograaf krijgt beslissingsrecht van dé momenten van de dag. Wat wil ik vertellen aan de wereld? Welke activiteiten wil ik tonen? Hoe breng ik dat in beeld? Wie of wat staat op de foto?

Voor ouders en bekenden de ideale manier om voor even een vlieg te zijn in onze klas. Want via een (minstens) wekelijkse update houden we je op de hoogte van wat er de voorbije week gebeurde in de klas.

En wat leren onze eersteklassers hier dan van?

Communiceren is en blijft belangrijk. Gewoon met mama, papa, broer of zus over de voorbije dag praten is voor onze zes- & zevenjarigen heel leerzaam. Door de terugblik te maken naar wat er allemaal gebeurde, wordt het abstracte begrip 'tijd' meer tastbaar. Ook de taalvaardigheid zal erdoor evolueren.
Selecteren is niet gemakkelijk. In een wereld vol impulsen wordt het maken van keuzes er niet gemakkelijker op. Door het beperkt aantal foto's per dag worden de kinderen uitgedaagd om de hoofd- en bijzaken van de dag te onderscheiden.
Wijs met media. De gemaakte foto's kunnen door iedereen gezien worden. We moeten er dus zeker over nadenken hoe we iets in beeld brengen. Door samen te werken aan dit beeldendagboek en daardoor ook regelmatig te praten over ICT in ons dagelijks leven, willen we de kinderen verstandig leren werken met de camera, de computer en het internet. Want jong geleerd, is oud gedaan! Er is de laatste tijd heel wat aandacht voor mediawijsheid bij kinderen. Vlaams minister van onderwijs Pascal Smet schreef in 2012 samen met minister Ingrid Lieten, een conceptnota Mediawijsheid.

Folder QR in de klas

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Wed, 13 Feb 2013 18:52:00 +0000

Onderwijs met QR

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Wed, 13 Feb 2013 18:39:00 +0000

QR-codes waren oorspronkelijk bedoeld om een hoeveelheid datagegevens te bewaren. Ondertussen zijn de toepassingen en datatypes van QR-codes zo uitgebreid dat ze ook voor het onderwijs interessant zijn geworden. Ze linken niet enkel naar tekst of vooraf ingegeven data. Je kan ze ook inzetten als snelle link naar eender welke URL. Deze link kan informatie bevatten, een afbeelding zijn, verwijzen naar multimedia, online enquete of een gedeeld document. Verder zijn de online tools die eveneens op mobiele toestellen te raadplegen of aan te passen zijn inmiddels zo uitgebreid. Dat maakt van een QR-code een multifunctionele, ruim inzetbare toepassing.

QR-codes zijn relatief klein in verhouding met de informatie die erin wordt opgeslagen. Op enkele vierkante centimeters lukt het je zo om bijvoorbeeld een hele tekst kwijt te kunnen.

Het werken met QR-codes in het onderwijs is een manier van het zogenaamde ‘mobile learning’. Dit stelt ons in staat om plaats– en tijdsonafhankelijk tot leren te komen. Met plaatsonafhankelijk leren wordt bedoeld dat er eender waar leerstof kan worden ver-worven. Deze is niet gebonden aan een bepaalde ruimte. Zowel binnen de klasmuren als daarbuiten. Zowel binnen als buiten. Het tijdsonafhankelijk leren impliceert dat er eveneens buiten de lesuren geleerd kan worden. Informele momenten, zoals de middagpauze, kunnen hierbij van belang zijn.

Het mobiele leren verwacht uiteraard zinvolle inhouden. Deze moeten zo opgemaakt of gekozen zijn dat de kinderen er zelfstandig mee aan het werk kunnen. Hiervoor is het nodig dat media waarnaar verwezen wordt met de QR-code een meerwaarde kan bete-kenen voor de leerstof. De context van het leren kan zo veranderd worden naar een meer natuurlijke omgeving, waar leerlingen en hun leerkrachten een andere rol spelen dan ze eerder gewoon waren. ‘Natuurlijk’ in de zin van ondervindend leren. Net als we als baby, peuter en kleuter zo gewend waren.

Gepast onderwijs met QR vraagt van de leerkracht en de leerlingen misschien een andere werkwijze. De organisatie van de lessen kan onder de loep genomen worden om nog meer tegemoet te komen aan het hedendaagse leren. Van kinderen verwachten we dat ze de toevloed aan informatie voldoende verwerkt krijgen om er de nodige (levens)lessen uit te trekken. Met het gebruik van QR-codes kunnen we hen een omgeving bieden die uitdaagt om aan het leren te gaan. Verschillende ICT-middelen zijn ondertussen zo ingeburgerd in de samenleving dat de kinderen er niet van opkijken dat ze in de klas worden gebruikt. We kunnen hier dankbaar gebruik van maken om hen er zelfstandig mee aan de slag te laten gaan. Dit zorgt voor meer differentiatiemogelijkheden tijdens de les. De leerkracht verdeelt het werk vooraf en kan tijdens de verwerking van de leerstof zijn aandacht volledig richten op zij die het nodig hebben.

QR-tips voor gebruik in de klas

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Tue, 12 Feb 2013 10:25:00 +0000

GEBRUIK DE MEERWAARDE
Het gebruik van ICT in het onderwijs is een middel om tot leren te komen. ICT-gebruik mag en kan niet het doel op zich zijn. Onze ICT-eindtermen zijn zo opgesteld dat ze in elk vakgebied aan bod kunnen komen als vakoverschrijdende doelen. Dat maakt ICT tot een hulpmiddel om van en mee te leren.

QR-codes kunnen aantrekkelijk zijn in de klas of prikkelen de nieuwsgierigheid van de kinderen. Daarvoor hoeven we echter nog geen QR-codes te gebruiken. Ze kunnen ook een meerwaarde betekenen voor de doelstellingen en de leerstof. In het gebruik van QR-codes in de klas is het net die meerwaarde die ze zo waardevol kan maken.
QR-codes geven ons kansen om de analoge wereld aan de digitale te koppelen. Alle leerstof kan gelinkt worden naar zaken die op het internet gevonden kunnen worden. Een afbeelding als QR-link gebruiken is daarentegen behoorlijk zinloos wanneer je be-denkt dat die afbeelding ook gewoon afgedrukt kan worden. Je kan m.i. maar van een meerwaarde spreken wanneer de tijd of de ruimte aan efficie ntie wint.

Wanneer kinderen een hopeloos lange URL moeten intypen of op zoek moeten gaan naar net díe bepaalde informatie, is de factor tijd een obstakel voor het leren. Door de opdracht van een QR-code te voorzien, wordt de link of media onmiddellijk weergegeven. Dat maakt een grote tijdwinst. De focus blijft hier nog steeds op het leren te liggen en niet op het zoeken. Natuurlijk is de rol van de leerkracht hierbij richtingbe-palend. Door doelgericht QR-codes te gebruiken, geef je de kinderen de leertijd die ze nodig hebben.

De digitale wereld staat ons bovendien toe om gescande documenten bewaard kunnen worden. Geen wanhopig gedoe meer met opnieuw te zoeken naar de juiste documen-ten. Ook hierbij is het de factor tijd die het verschil maakt.

Het is ook mogelijk dat aan een relatief kleine plaats een behoorlijke hoeveelheid informatie moet worden toegewezen. Een werkblad met een kleine vrije ruimte kan voorzien worden van een QR-code die ver-wijst naar de nodige extra info. Misschien bevat hetgeen je wil duidelijk maken net te veel informatie om kwijt te kunnen. Ook hierbij speelt de factor ruimte van belang.

Wanneer de juiste kleuren belangrijk zijn tijdens een les, kunnen QR-codes ook een meerwaarde betekenen. Kopieerbladen maken dat we in het onderwijs vaak in zwart-wit denken. Met het eenvoudig inscannen van een code hebben de leerlingen de mogelijkheid om afbeeldingen in kleur te zien. We hebben ook de kans om multimediamateriaal toe te voegen aan het individuele leren. Hierbij moeten we steeds in het achterhoofd houden dat hetgeen we bijvoegen een toegevoegde waarde heeft, extra info biedt.

GEBRUIK EEN URL-VERKORTER
Om eenvoudige QR-codes te maken, kan je gebruik maken van een URL-verkorter. Hoe meer karakters de link bevat, hoe ingewikkelder de QR-code zal zijn. Dit zorgt voor een grotere kans op foutief inscannen waardoor de link niet bereikt kan worden. Hoe een-voudiger de code, hoe sneller de link bereikt kan worden. Extra pluspunt door gebruik te maken van een URL-verkorter is dat sommige van hen (b.v. goo.gl) statistieken bij-houden. Zo kan je steeds zien hoeveel keer de QR-code is ingescand.

CONTRAST WERKT
De opmaak van QR-codes kan je tegenwoordig al met heel wat tools zelf bepalen. Zorg er echter altijd voor dat het contrast tussen voor- en achtergrond groot genoeg is. Zwart op wit werkt natuurlijk nog steeds het best.

Bedenk ook dat wanneer je een gekleurde code hebt aangemaakt, deze na kopie ren ervan niet steeds leesbaar blijft.

Voor differentiatie kan het handig zijn om QR-codes in de klas op verschillende kleuren papier af te drukken. Druk QR-codes echter niet af op donker papier. Hierdoor zal zelfs het contrast met een zwarte code te beperkt zijn.

HET JUISTE FORMAAT
Het lijkt handig om bestaande werkbladen te voorzien van QR-codes. De weinig vrije witruimte nog gauw te voorzien van een code met link naar de oplossingen of een edu-catief filmpje. Alles om kinderen nog meer aan het leren te brengen.
Toch is het verstandig om de QR-code groot genoeg af te drukken. Dit om een vlotte scan te kunnen maken. Ervaring leerde me dat QR-codes kleiner dan ongeveer 3x3 cm bijna niet te decoderen vallen. Bij te weinig witruimte zorg je dus best voor een code op een post-itje of een extra QR-kaartje. Kijk er ook voor uit dat de afgedrukte QR-code niet te groot is. Dit om moeilijkheden tijdens het scannen te vermijden. Bij te grote co-des wordt de afstand tussen de scanner en het blad te groot, waardoor de kinderen van hun plaats moeten om die juist te kunnen scannen.

Het is ook verstandig om rond de QR-code een witruimte te voorzien. De zogenaamde stiltezone rond de code wordt standaard meegeleverd na het aanmaken van een QR-code. Er wordt voorgeschreven om de stiltezone 4 modules groot te houden. Hoewel ondervinding me leert dat iets kleiner ook lukt. Wanneer je deze echter volledig ver-wijderd (door je afbeelding bij te snijden) of vol met tekst plaatst, loop je het risico dat de QR-code niet meer te scannen valt.

TEST UIT
Niet alle gemaakte QR-codes brengen je rechtstreeks naar het gewenste doel. Zeker wanneer je de opmaak aanpast is het aangewezen de QR-code eerst zelf te scannen om te zien of die wel aangenomen wordt door het apparaat. Sommige QR-generators bie-den de optie om de foutcorrectie aan te passen. Door deze op hoog (level H - 30%) te zetten zorg je ervoor dat de code beter te scannen valt.

Het klinkt natuurlijk evident dat deze test het best wordt uitgevoerd met het apparaat dat ook in de klas gebruikt wordt. Zorg er dus ook voor dat de link waar je naar ver-wijst te bereiken is met de beoogde hardware. Wanneer gebruik maakt van een iPad, maak je dus best geen link naar een op Flash gebaseerde oefening.

VERDUIDELIJK
Net als in de vorige tip omschreven, is het belangrijk vooraf te bedenken waarvoor je een QR-code gaat inzetten. Welke informatie, multimedia, … wil je via de code bereikt zien? Het is natuurlijk duidelijk dat de verwezen data van waarde zal zijn voor de leer-stof of activiteit die aangereikt wordt. Bepaal dus vooraf welke extra’s je wil voorzien door een QR-code toe te voegen.

Sinds de digitalisering van de samenleving komen er volop impulsen op onze kinderen af. Van hen wordt verwacht dat ze selectief kunnen omgaan met alle informatie die hen bereikt. Deze selectie kunnen ze maar maken wanneer het voor hen duidelijk is over welke informatie ze kunnen beschikken.

Wanneer we onze leerlingen een blad vol met QR-codes aanreiken, is het voor hen niet vanzelfsprekend om tot leren te komen. Plaats je er echter tekst bij over de inhoud en eventueel vorm van de gelinkte info, dan zullen ze deze leerstof beter kunnen plaatsen in het geheel.

Laat een QR-code dus nooit op zich staan. Zet er tekst bij, zodat het duidelijk is wat er gescand wordt.

SCANTIPS
Om QR-codes te scannen is licht belangrijk. Wanneer er schaduw op de code valt, is het contrast misschien niet groot genoeg. Houd daarom de code in het licht tijdens het scannen.

QR-codes kunnen enkel gescand worden wanneer de scanlens een duidelijk, scherp beeld heeft van de co-de. Zorg er daarbij voor dat de scanner een korte tijd stil wordt gehouden voor de QR-code. Wanneer je beweegt tijdens het scannen, zal de link niet bereikt worden.

De meeste scansoftware beschikt tegenwoordig over handige hoekjes waartussen de QR-code moet vallen vooraleer die gescand kan worden. Voor veel leerlingen is het moeilijk om de juiste afstand in te schatten. Maak gebruik van de hoekjes op het scherm om de code goed te kunnen scannen.

Een QR-code op een verkreukeld blad zal niet worden gescand. Plooien in het blad zorgen ervoor dat de pixel van de code niet allemaal even groot opgenomen worden door de scanner. Hierdoor zal hij foutieve data verwerken of helemaal niet scannen.

Een van de moeilijkste gebruiken voor jonge kinderen tij-dens het scannen van QR-codes is het (ongeveer) loodrecht houden van het apparaat op de code. Wanneer de scanhoek te groot is, krijgt de scanner ook nu weer foutieve data of scant hij helemaal niet.

Kinderen die voor de eerste keer een QR-code dienen te scannen, kunnen hierbij hulp gebruiken. Demonstreer daarom vooraf hoe je omgaat met het apparaat, de soft-ware en de code. Doe ook even voor wat ze moeten doen om terug te keren naar de scanfunctie nadat de link bekeken is.

Aan de slag met QR in de klas

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sun, 10 Feb 2013 19:16:00 +0000

Om zelf QR-codes in de klas te gaan gebruiken wordt van de leerkracht natuurlijk wat voorbereiding verwacht. Zo zullen de bronnen moeten worden gezocht, de URL’s wor-den verkleind en de QR-codes moeten aangemaakt. Hier gaat uiteraard heel wat denk-werk aan te pas. Het voorbereidingswerk moet natuurlijk renderen. “Biedt het gebruik van QR wel meerwaarde tijdens de les?” Om te staven of het werken met QR een meerwaarde biedt in de klas, verwijs ik graag naar het TPACK-model. Hierbij staat T voor het Technische aspect, P voor het Pedagogisch-didactische luik en C voor het inhoudelijke (Content).

Allereerst moet de techniek voorhanden zijn en functioneren. De apparaten moeten voorzien zijn van de nodige software. Het netwerk moet voldoende werken om de juiste link of info te bereiken. Wanneer er gebruik wordt gemaakt van mobiele apparaten is een draadloos netwerk een noodzaak.

Inhoudelijk kunnen QR-codes een toevoeging zijn voor allerhande leerstof. Een les kan worden opgeleukt met een YouTubefilmpje, maar daar mag het uiteraard niet bij blijven. Ga daarom op zoek naar links die de leerstof ondersteunen of extra bevestigen. Door actiever met deze leerstof om te gaan, zullen de leerlingen de les nog beter kunnen vatten.

Het raadplegen van verschillende bronnen en selecteren van de juiste informatie zijn belangrijke competenties die kinderen in hun latere leven nog vaak zullen nodig hebben. Deze vaardigheden kunnen door alle met QR-codes toegevoegde informatie uitgebreider geoefend worden.

Hoe precies je gaat werken met QR-codes in de klas, hangt natuurlijk van je eigen onderwijsstijl af. Sommige leerkrachten houden van een besliste structuur in hun klas. Zij zullen de ICT-middelen uiteraard anders inzetten als hun collega’s waarbij het al iets losser mag. De organisatie van de les is van groot didactisch belang. Hoe ga je ervoor zorgen dat alle leerlingen hun bronnen, info, data kunnen raadplegen? Dit terwijl er naar alle waarschijnlijkheid niet voldoende apparaten zijn om iedereen tegelijkertijd mee te laten werken. Welke werkvormen ga je gebruiken om de leerlingen zo efficiënt mogelijk de ICT-middelen te laten gebruiken tijdens hun leerproces? Natuurlijk moet de leerkracht zich zelf kunnen blijven zijn in de manier van werken. Wanneer dit niet het geval is, voelen kinderen dit aan. Maak de les eigen door zowel de vorm als de inhoud volledig te beheersen. Bedenk vooraf wat de valkuilen kunnen zijn tijdens het leren en zorg voor alternatieven wanneer ze zich voordoen.

Wanneer zowel de technische, inhoudelijke en didactische kant van het werken met QR-codes tijdens de les op punt staan, zal deze manier van werken een meerwaarde betekenen voor je onderwijs.

Over QR-codes

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Fri, 08 Feb 2013 18:59:00 +0000

Een QR-code is een matrix barcode waarbij een hoeveelheid gegevens in een vierkant verwerkt wordt. Door het scannen van de code met een daarvoor bedoeld toestel bekom je de gegevens die de code bevat. Dit scannen gebeurt tegelijkertijd in 2 richtingen. Hierdoor kan op korte tijd heel wat informatie verwerkt worden.

In tegenstelling tot de welgekende barcodes op productverpakkingen, zijn QR-codes tweedimensionaal. In een eendimensionale streepjescode is de informatie alleen opgeslagen in de dikte van de streepjes en de afstand ertussen. Omdat deze codes lineair gescand worden, is de lengte van de streepjes van geen belang. In een tweedimensionale QR-code zijn de streepjes vervangen door vakjes. De juiste plaats van deze vakjes bepaalt de gecodeerde boodschap. Ze kunnen zowel in de breedte als in de lengte verschillen. QR-codes slaan de gegevens dus in twee dimensies op. Zo kan er heel wat meer info in verwerkt worden.

Het is in 1994 wanneer het Japanse bedrijf Denso Wave, een dochteronderneming van Denso, een code ontwikkelt waarmee tegelijkertijd veel gegevens bekomen kunnen worden. In opdracht van Toyota, waar Denso een toeleverancier van is, onderzoekt het bedrijf een systeem om heel wat gegevens van al hun auto-onderdelen onmiddellijk te kunnen raadplegen en het productieproces van de voertuigen te kunnen raadplegen. Denso Wave neemt een patent op de matrixcode, wat ondertussen hun handelsmerk is geworden. Toch kiezen ze ervoor om de QR-code vrij te mogen aanmaken zodat ook andere bedrijven gebruik kunnen maken van de handige matrixcode.

Een QR-code is een als matrix opgebouwde code die zowel horizontaal als verticaal in-formatie bevat voor de codescanner. QR-codes hebben een vaste structuur die door de codescanner gedecodeerd worden. Elk onderdeel van de structuur heeft zijn eigen functie. Om de structuur van QR-codes te begrijpen, is het nodig te weten dat er 40 verschillende versies bestaan, waarbij versie 1 de eenvoudigste versie is. Deze bezit slechts 21 x 21 modules. Versie 40 een erg geavanceerde code, die in afdruk wel 10 x 10 cm moet zijn om degelijk gescand te kunnen worden. Bovendien heb je een hele goede camera nodig om alle puntjes te kunnen onderscheiden. Deze grote QR-code kan tot 177 x 177 modules bevatten. Ee n module staat voor 1 pixel, puntje of stipje. Enkel versie 1 verschilt in structuur van de andere QR-codes.

Naast de vele puntjes heeft een QR-code drie gelijke vierkanten aan drie hoeken. De-ze concentrische vierkanten bepalen de orie ntatie van de code. Zo kan de code in een-der welke richting gescand worden. Het vertaalprogramma ziet in welke hoek er geen vierkant zit en zet de code zelf juist. Deze eigenschap kan van belang zijn voor het on-derwijs. Aan kinderen hoeft niet uitgelegd te worden hoe zij de code moeten draaien alvorens ze die kunnen scannen. Dat maakt het ook voor jonge kinderen (zelfs kleuters, die nog niet kunnen lezen) of kinderen met laterale moeilijkheden een erg bruikbaar middel. Tijdens groepswerk, hoekenwerk of andere coo peratieve werkvormen moeten kinderen niet vanuit dezelfde richting de code scannen om die te kunnen lezen. Ze kun-nen blijven waar ze zitten om samen aan het leren te gaan.

Naarmate de grootte en versie van de QR-code bevat deze ook een of meer uitlijnings-vakken. Deze zorgt er voor dat wanneer de code een uitgerekte (dus rechthoekige) vorm heeft, hij toch nog gescand kan worden.

Verder bevatten QR-codes nog een tijdpatroon, die helpt om de positie van elke cel te detecteren. Dit patroon verbindt de drie concentrische vierkanten met elkaar.

Dankzij de oriëntatievierkanten kunnen QR-codes in eender welke richting gescand worden (afbeelding 1 + 2).

Het uitlijningsvak zorgt ervoor dat de code ook uitgerekt kan zijn om correct gescand te worden (afbeelding 3 + 4).

Bij sommige QR-generators kan je kiezen voor de foutcorrectie (error correction). Deze zorgt ervoor dat gegevens kunnen worden hersteld wanneer de code vuil of beschadigd is. Een hogere foutcorrectie zorgt voor een meer uitgebreide code, die misschien moeilijker te scannen is. Er bestaan 4 niveaus van deze foutcorrectie:
 Niveau L (Laag) 7% van de codewoorden kan worden hersteld.
 Niveau M (Medium) 15% van de codewoorden kan worden hersteld.
 Niveau Q (Kwart) 25% van de codewoorden kan worden hersteld.
 Niveau H (Hoog) 30% van de codewoorden kan worden hersteld.

Verder zijn er nog heel veel kleine stippen in de QR-code. Deze pixels bevatten de da-ta die nodig is om de juiste link te kunnen bereiken. Ze worden door de scanner omgezet in binaire getallen die gedecodeerd worden en zo de gewenste info weergeven.

Mijmeringen na een inspiratiedag ICT

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Thu, 07 Feb 2013 18:16:00 +0000

ICT in de klas houdt me bezig. Scherp ook. Het leert me terugblikken en op zoek gaan. Naar andere, misschien betere middelen. Op zoek naar een nieuwe manier van omgaan met inhouden. Een efficiëntere weg.

Blijkbaar ben ik hierin niet alleen. Met bijna 1000 waren we. Spannend afwachtend op de eerste woorden die door de sporthal zouden galmen. Verrast door een koude douche: "Dit is slechts een microfoontest." Een half uur later werd het startschot gegeven. Elk op zoek naar zijn plek in een doolhof van gebouwen. Ik vond het mijne alvast. Met dank aan enkele studenten ter plaatse. Ja, het leven gaat door. Ook tijdens een invasie van wel duizend ICT-lustigen. Kleuters speelden op hun speelplaats. Passanten werden doelman-voor-even op het geïmproviseerde voetbalveld. De jongens van het 5de speelden lustig door. Alsof er niks aan de hand was. Gastvrijheid heet dat! Jawel, ik mocht zelfs elke muur van de hele praktijkdag voorzien met een affiche in QR. Een praktijkvoorbeeld waar ik in de namiddag op terug zou komen. Het QR-inspiratieboek werd inmiddels ruim 80 keer gedownload of aangevraagd.

Eerste afspraak. Flos Campi, 2de etage. Een kleine 20 deelnemers onderdompelen in een techniekbad vol games en tools. Techniek in een ICT-jasje. Het domein techniek werd onder de loep genomen. Gamen in de klas had meer verduidelijking nodig. Een beetje uit de negatieve sfeer trekken. Het voelt aan alsof we ons nog allemaal tegenover iemand in onze omgeving moeten verantwoorden waarom we games aanbieden tijdens de les. Techniek en gamen hebben zoveel gemeen. Het simuleren van techniek met online games en tools brengt ons zoveel bij. Een veilige omgeving die kansen biedt om te experimenteren. Een foutje wordt rechtgezet met één druk op de knop. De hulplijn is nooit ver weg. Tijd om de online techniekgames aan te bieden. Gestructureerd in de matrix voor technische geletterdheid. De matrix die als bakermat van het huidige techniekonderwijs in de basisschool wordt beschouwd. Ik voel me thuis in dit thema. Gaf de sessie ondertussen tien keer aan een diversnpubliek. De games worden geduid, tips meegegeven, de yurlssite verder uitgespit. Na enkele vriendelijke woorden en fijne gesprekken werd het sneller dan verwacht tijd voor koffie.

Heerlijke broodjes! Telkens iets om naar uit te kijken. Fijne gesprekken. Elkaar kennend via sociale media. Slechts enkele keren ontmoet. Maar voelt zo vertrouwd. Contacten leggen op de beurs. Wederom de nieuwigheden die opvallen. Na het digibord, tablets in de klas maken we kennis met de digitale instructietafel. Uitgeverijen zijn ook van de partij. We tonen oprecht interesse in hun technologietoekomst. Onze wensen worden gehoord. Tijd te kort voor de middagsessies en TeachMeet.

Namiddag. HHH Eco, vlakbij de sportterreinen. Opnieuw een eindje stappen. Maar zonder vertraging kunnen beginnen. Met knikkende knieën, dat wel. QR-codes in de klas. Nieuwe materie. Korte voorstelling, definitie en geschiedenis. Het ijs is gebroken. Uit de vragenlijst die ik vooraf stuurde bleek dat er veel interesse was in bruikbare tips en praktijkvoorbeelden. Een sessie over QR- codes verwacht de nodige technologietoepassingen. Het internet wordt erbij gehaald. We verwijzen vaak naar tools als Dropbox, Soundcloud, Flickr, Picasa, Google Apps. YouTube passeert eveneens regelmatig. QR kent maar een meerwaarde wanneer ze efficiënt ingezet kunnen worden. Een efficiëntie die zowel voor de factor tijd als voor ruimte kan gelden. Het snel beschikbaar maken van de nodige data zorgt dat we onze informatie steeds bij de hand kunnen hebben. Het versterkt het leren, zet het tevens in de aandacht. Geen tijdverlies, maar winst! Bovendien kan een blokje van enkele vierkante centimeters een gigantische hoeveelheid informatie kwijt. Een beperkte ruimte op papier wordt zo een bron van leermiddelen. De geblokte vierkantjes geven verder een nieuwe dimensie aan het blad. Audiovisueel en interactief. Analoog vs. digitaal. De sessie wordt een open dialoog. Iedereen heeft inspraak. We leren van en met elkaar. Iedereen heeft zijn ideeën. Sommigen hun vragen. Er wordt op elkaar ingespeeld. Inspiratie uitgewisseld. Mooi om zien, nog mooier om er deel van te mogen uitmaken. De tijd is te kort. We nemen de ideeën mee. Om collega's te overtuigen. Door de gesprekken vonden we nieuwe wegen om te bewandelen. De wereld mag het weten! Twitter leest mee!

Dankjewel enthousiaste collega's voor de ICT-boost die we elkaar ongetwijfeld gaven. Ik deed weer ongelooflijk veel interessante ideeën op. Merci ook sponsors van de 22ste ICT- praktijkdag voor de zeer rijk gevulde draagtas. De lectuur wordt onder handen genomen. Dankjewel en proficiat aan de organisatoren. Vlekkeloos. Vertrouwd. Meer van dat!

------

Overal waar 'we' staat, hoort in eerste plaats 'ik' te staan. Dit zijn mijn eigen indrukken, hoewel ik bij het lezen van de evaluaties en reacties nadien toch behoorlijk overtuigd ben van het woord 'we'. De reacties op de ICT-dagsite overtreffen mijn verwachtingen. Wat leuk te lezen dat er zoveel inspiratie in de ruimtes hing. De extra tips krijg ik er gratis bij. Zeker deze over lesmateriaal bundelen of delen spreekt me erg aan. Ik zoek nog een manier om dit alles in een wiki te plaatsen, waar deelnemers ook toegang toe kunnen krijgen. Iemand enige ervaring hiermee?

Starry Starry Night > kunst met kids

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Thu, 10 Jan 2013 18:07:00 +0000

In de aanloop naar kerst mocht er al eens over sterren gepraat worden in de klas. Over licht en donker, warm en koud. Contrasten waarmee kinderen al van erg jong mee in aanraking komen. Ik wilde hen net iets meer meegeven en haalde de mosterd (opnieuw) bij de Kleine Einsteins. Na de eenaatjes eerder al met klassieke muziek in contact te laten komen, koos ik ervoor hen nu kennis te laten maken met de wereld van de schilderkunst. Andermans werken kunnen beschouwen is namelijk een van de vele muzische beelddoelen die bereik moeten worden. Verder hoopte ik met deze les ook enkele maatschappelijke, ruimtelijke en historische doelen te bereiken.

Vincent van Gogh is een welbekende kunstschilder die niet zo ver van ons bescheiden dorpje geboren werd. Zundert ligt namelijk op nog geen half uurtje rijden van de school. Hij kende een leven zoals wij ons niet meer kunnen voorstellen, maar dankzij de financiële steun van broer Theo onderhield hij zijn hobby dagelijks: schilderen! Hij verhuisde regelmatig en kwam uiteindelijk in Frankrijk terecht, waar hij in contact kwam met het impressionisme. Een aflevering van het Klokhuis leerde ons hoe het leven en werk van Van Gogh er uit zag. Tijdens zijn leven verkocht hij slechts een handvol schilderijen. Met (omgerekend) ongeveer 130 euro als maximumprijs. Terwijl hij er 100 jaar later ruim 85 miljoen euro voor zou krijgen. We besloten dat hij een heuse pechvogel was. Dit stereotype beeld deed hem nog meer onze tijdelijke mascotte worden. Ja, we waren overtuigd van zijn aandeel in onze donderdagnamiddag.

Via Google Art Project bestudeerden we Vincents schildertechniek. Het viel ons op dat hij veel vegen en strepen naast elkaar zette. Hierdoor lijkt het van op een afstand of de kleuren zich mengen. Bovendien gebruikte hij veel kleuren die met elkaar botsen. Licht en donker. Warm en koud. De kleurencirkel van Itten werd erbij gehaald. Het viel ons op dat de botsende kleuren vooral tegenover elkaar staan in dit schema.

Starry Starry Night by Don Maclean on Grooveshark

Met Vincent van Don McLean als muzikale draad op de achtergrond gingen we aan de slag. De eenaatjes kregen elk een Van Gogh kleurplaat van een schilderij dat ze eerder al zagen verschijnen op A3. Elke kleurplaat was voorzien van een QR-code. Het inscannen ervan bracht ze op de afbeelding van het originele werk. Het kon hen inspireren om hun werk even mooi, misschien wel nóg mooier te maken.

Het was echter geen vereiste dat ons kunstwerk op het originele zou gelijken. De kleuren mochten verschillen. De techniek mocht afwijken. De enige vereisten waren dat de kinderen hun kleuren doelbewust zouden gebruiken en dat door optische menging andere kleuren zouden kunnen ontstaan. Met Super Vincent in gedachte lieten de eenaatjes zich volkomen gaan. Sommigen gingen nauwgezet te werk. Anderen bestudeerden eerst van Goghs kostbare kunst. Terwijl nog anderen zich blijkbaar lieten meeslepen door hun gevoel en compleet fauvistisch aan de slag gingen. Het muzisch proces is gegarandeerd geslaagd. Dankzij het laaiend enthousiasme van de kinderen. En ook een beetje dankzij broer Theo die er steeds voor zorgde dat Vince kon blijven schilderen. En natuurlijk mogen die resultaten er ook wezen... binnenkort op onze fotoblog.

Het lesgeven zoals het is... het digibord

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Tue, 18 Dec 2012 13:06:00 +0000

In mijn functie van ICT-coördinator bestook ik mijn collega's regelmatig met een vragenlijst over hun ICT-gebruik. Ik nam me dat trouwens voor bij het opmaken van het ICT-beleidsplan. Omdat elke klasleerkracht in de lagere school ondertussen minstens een jaar een digibord gebruikt, vond ik het tijd om het gebruik van de digiborden te onderwerpen aan een grondige evaluatie. Via Google Drive stelde ik een formulier op dat de collega's online konden invullen. Ondertussen kreeg ik tijdens de kostbare ICT-momenten de tijd om een globale evaluatie op te maken met als uitgangspunt alle opmerkingen van mijn collega's.

Allereerst peilde ik naar de digibordvaardigheden bij de leerkrachten. Met het TPACK-model in het achterhoofd splitste ik deze vaardigheden op in technisch, didactisch en vakinhoudelijk. Hierbij werden telkens voorbeelden gegeven, zodat het verschil tussen de vaardigheden duidelijk te maken. De keuze was telkens 'beginner', 'ervaren', 'expert'. Opvallend bij de resultaten hier is dat bijna niemand zich een expert noemt (of durft te noemen). Het doet me wel deugd te merken dat mijn collega's zich ondertussen veelal ervaren voelen in vooral de didactische als de inhoudelijke competenties. Ook werd gevraagd naar de doelgerichtheid van het digibordgebruik. Welke doelen van de ICT-diamant worden aangereikt in de klas met het digibord? Opnieuw een trotse ICT-coördinator met erg creatieve collega's die de diamant goed gevuld krijgen met hun digibordgebruik.

Tenslotte wilde ik ook weten welke mogelijke voor- en nadelen ervaren worden met het gebruik van het digibord. Het zal (nog) niet verwonderen dat alle collega's het pre-digibord-tijdperk hebben meegemaakt, waardoor ze nog goed kunnen vergelijken. Dat viel ook op in de antwoorden. Deze werden ondertussen allemaal geanalyseerd en gecategoriseerd. Met graagte laat ik de verwerking van deze vraag lezen. Misschien minder interessante lectuur voor de toevallige passant. Toch wil ik deze info niet voor mezelf houden. Niet alleen omdat ik trots ben op de resultaten van de vragenlijst. Het lijkt me ook nuttige info voor zij die de stap naar het digibord zetten.

VOORDELEN DIGIBORD:

INHOUDELIJK

Beeldwoordenboek op groot scherm:

Het digibord verruimt het aanbod van didactisch materiaal: het zorgt voor extra beeld-, geluid- en videomateriaal. Leerkrachten maken hier dankbaar gebruik van om hun lessen te verrijken. Je maakt de inhoud van de lessen visueler en dus duidelijker. Je haalt als het ware de wereld in de klas. Dat daagt kinderen meer uit en kan hen langer boeien.

Het digibord, met bijbehorende laptop en constante internetverbinding is een rijke bron aan informatie. Je kan vlug info opzoeken tijdens de les (prenten, foto’s, filmpjes, …). Een woord dat niet duidelijk is, kan getoond worden met Google Afbeeldingen, een historische gebeurtenis die passeert tijdens de les kan worden gevonden op Youtube. Websites van organisaties, plaatsen of personen zijn met enkele drukken op de knop bereikbaar en voor de hele klas zichtbaar. Je kan veel sneller inspelen op zaken die de kinderen aanbrengen. Hierdoor zijn de leerlingen nog meer gemotiveerd.

Alles kan al snel veel aanschouwelijker gemaakt worden. De bordplannen kunnen flexibeler opgemaakt worden en worden bewaard. Je maakt snel gebruik van kleur en verschillende lettertypes in combinatie met afbeeldingen, … . Alles kan op die manier visueel gemaakt worden of verduidelijkt. Het gebruik van powerpoint tijdens de les kan voor nog boeiendere inhoud zorgen.

Dankbare bordboeken:

De kant en klare bordboeken zorgen voor een hoop tijdwinst. Ze helpen bij de voorbereiding en organisatie van de les. Ook thuis kan je ze nog even raadplegen zodat de papieren versie niet meer in de boekentas hoeft.

Veel bordboeken zijn interactief. De kinderen worden tijdens de instructie of verwerking uitgedaagd mee na te denken over de inhoud van de les. Ze worden aan het bord verwacht om bepaalde oefeningen actief op te lossen. Sommige methodes bevatten zelfs audiobestanden, waardoor geprul met cd-speler of Media Player verleden tijd zijn.

Door het gebruik van de bordboeken is het zeker voor de zwakkere leerlingen gemakkelijker om goed mee te kunnen volgen. Wat voor de leerkracht heel wat tijdwinst oplevert. Alle leerlingen kunnen perfect volgen welke oefeningen er gemaakt worden.

Via het kopieerapparaat worden werkbladen ingescand die op het digibord gezien kunnen worden. Deze pdf’s kunnen bewaard worden op de klascomputer, zodat ze steeds te raadplegen zijn. De digibordsoftware zorgt er ook voor dat je terwijl ook kan werken op het digitale werkblad.

DIDACTISCH

Actief aan het digibord:

Het digibord daagt de leerkracht uit om andere werkvormen te gaan gebruiken. Het valt op dat er regelmatiger hoekenwerk wordt geprogrammeerd, waarbij het bord een van de hoeken is. Zo werken de leerlingen op een actieve manier en wordt het digibord geïntegreerd in het leerproces. De kinderen willen ook erg graag aan het digibord komen. Ze worden erdoor geprikkeld om tijdens instructies of klassikale momenten actiever mee te werken. In de hogere leerjaren brengen de leerlingen hun werkstuk voor aan de hand van zelf gemaakte presentaties: een boekverslag, spreekbeurt, … .

Veel leerkrachten gaan actief op zoek naar bruikbare digibordtoepassingen voor hun onderwijs. Het grote aanbod aan leerspelletjes kan voor een boeiende, motiverende inoefening van de leerstof zorgen. Omdat de manier van werken met het digibord verschilt van dat met het (groene) krijtbord, is het lesgeven op school verandert. Enkele leerkrachten gaven aan dat dit voor hen aangenamer lesgeven betekent.

TECHNISCH

Technologie kent weinig grenzen:

Lessen voorbereiden gebeurt tegenwoordig meer op de computer. De les- en bordplannen worden op voorhand gemaakt. Powerpoints en andere presentaties worden in elkaar gestoken en bewaard. Een gegeven les kan heel gemakkelijk terug opgeroepen worden om de leerstof van eerder te herhalen of kinderen die afwezig waren nog bij te kunnen werken.

De digibordsoftware bevat heel wat nuttige functies. Met de herhaalknop kan opnieuw bekeken worden hoe een woord of (hoofd)letter geschreven wordt. De zoomknop zorgt voor duidelijk zichtbare tekst voor de hele klas. Met de markeerstift blijft de tekst eronder nog steeds zichtbaar. Rechte lijnen, cirkels of vierkanten tekenen doe je in een handomdraai. Deze functies zorgen opnieuw voor heel wat tijdwinst tijdens het lesgeven.

Door het dagelijks gebruik van het digibord, komen kinderen steeds vaker in contact met ICT. Het valt op dat ze almaar vaardiger worden in het gebruik van ICT-middelen. Minder ICT-vaardige leerkrachten kunnen soms hulp inroepen van hun leerlingen bij kleine problemen.
Er bestaat een enorme hoeveelheid bruikbare online tools. Omdat het digibord rechtstreeks aan het internet is gekoppeld, kunnen deze digitale instrumenten onmiddellijk gebruikt worden in de klas.

NADELEN DIGIBORD:

INHOUDELIJK

Moeilijke vakken:

Sommige vakken zijn behoorlijk moeilijk om te geven met het digibord. Voor kleinere kinderen is de digipen te dik om nieuwe letters te schrijven op het bord. Het induwen van de punt van de digipen zorgt hierbij voor een extra moeilijkheid. Actief meten met het digibord is natuurlijk ook moeilijk.

Verwend:

De leerlingen zien de layout van hun boek ook op het bord staan, dus zijn ze eigenlijk een beetje verwend (of lui?). Als het bord eens een keertje niet werkte, dan waren er enkele leerlingen die niet meer wisten waar ze iets moesten op schrijven.

TECHNISCH

Kwetsbare technologie:

Het optimale gebruik van het digibord is erg afhankelijk van de werking van het internet. Als dit te traag of niet werkt, lijkt heel je les in het water te vallen. Gelukkig zijn er nog zijborden waarop met whiteboardstift geschreven kan worden. Regelmatig komen er wel eens problemen voor: de pen die niet werkt, de projectorlamp die het begeeft, een website die niet geopend kan worden, … . Het lijkt soms wel of je heuse technische kwaliteiten moet hebben om met een digibord te kunnen werken. Deze technische mankementen zorgen soms voor de nodige stress voor of tijdens de lesdag.

Energie:

Het hele systeem van het digibord is aangesloten op het elektriciteitsnet. Verantwoord gebruik is nodig om er milieubewust mee om te gaan. Als de projector een ganse dag opstaat, krijg je sneller vermoeiende ogen.

DIDACTISCH

Nog vragen:

De verleiding bestaat om met het digibord terug meer frontaal les te geven. Dat vraagt de nodige creatieve inspanning van de leerkracht. Het is niet zo dat wie een digibord voor zich krijgt onmiddellijk zijn manier van lesgeven hieraan heeft aangepast en dus teruggaat naar de oorspronkelijke manier van doceren. Het is dus soms nog echt zoeken op welke manier de vertrouwde lessen gegeven kunnen worden met integratie van het digibord.

Organisatorisch:

Het lijkt jammer dat slechts enkele leerlingen tegelijkertijd aan het digibord kunnen werken. Dit impliceert dat andere leerlingen terwijl andere zaken doen. Zij worden regelmatig afgeleid door het digibord of de leerlingen aan het digibord. Ook bij een vertrouwde werkvorm als hoekenwerk kan deze afleiding groot zijn.

Erg nuttige informatie voor mezelf als ICT-coördinator. Het viel me onmiddellijk op dat leerkrachten over het algemeen erg tevreden zijn met hun digibord. Natuurlijk moeten alle aangehaalde punten nog grondig onder de loep genomen worden. Na het analyseren van de opmerkingen ga ik op zoek naar degelijke werkvormen met integratie van het digibord. Lesplannen waarmee collega's onmiddellijk mee aan de slag kunnen in hun klas. Laagdrempelig. Eenvoudig. Weinig tijdrovend. Ik probeer zo de didactische vragen alvast wat op te lossen. Wordt ongetwijfeld vervolgd...

Ter info: wij kozen enkele jaren geleden voor de stevige FocusBoards. Hard- en softwarematig een nog steeds goede keuze.

QR in de klas

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Thu, 06 Dec 2012 18:57:00 +0000

"Herfst in het bos"

WO >> domein natuur >>

Sinds dit schooljaar startten we met iPads in de klas. Heel wat apps passeerden al de revue: behendigheids- en concentratiespelletjes, breinbrekers, oefeningetjes, e-boekjes, techniekgames, ... Om meer uit de iPad te halen met mijn klas eenaatjes maakte ik QR-fiches op. Deze verwijzen telkens naar gevonden youtubefilmpjes die op de iPad te raadplegen zijn. Ze brengen de wereld naar de tablet.

Voor jonge kinderen zijn QR-codes erg waardevol. Ze komen zo onmiddellijk bij de gewenste link of het beoogd filmpje. Niettegenstaande geef je de kinderen de vrijheid om een keuze te maken. Welke film willen ze zien? In welke volgorde? Dat kiezen ze zelf. Misschien lijkt het hen nuttig een filmpje opnieuw te bekijken. Deze vrijheid zorgt voor een zekere verantwoordelijkheid die kinderen motiveert hun bronnen doelgericht te raadplegen.

Door het gebruik van QR-codes bereikten we in de voorbije maanden al heel wat ICT-doelen en dat voor verschillende vakgebieden. Het eigenlijke gebruik van de iPad is voor de kinderen steeds hetzelfde. Met een door hen gekende app scannen ze een code in. De steeds weerkerende werkwijze zorgt voor een drempelverlagend effect. Zo staat niet steeds de technische kant van het leermiddel in de kijker, maar gaat de nodige aandacht van de leerlingen vooral naar het inhoudelijke aspect. Na het inscannen van de code komen de kinderen op de juiste link terecht waar ze kunnen oefenen, kunnen leren, informatie opzoeken of kunnen presenteren. Verder raadplegen ze gewenste bronnen en bepalen zelf wat voor hen belangrijke informatie lijkt of niet.

Werken met QR in de klas vraagt de nodige voorbereiding van de leerkracht. De codes moeten immers gemaakt. Slechts weinigen deelden hun werk al met hun netwerk. Het lijkt me of nog niet veel collega's hun weg gevonden hebben in het werken ermee. Gericht op zoek naar inhoud is dus de boodschap. Om hier dan een QR- code van te maken en in de gewenste layout te gieten. Ik ging ook met powerpoint aan de slag. Om zelf inhoud te maken. Maakte filmpjes van de dia's. Gooide deze op YouTube. En maakte daarvan QR-steekkaarten. Zes op een blad. Recto verso. Met aan de ene kant de code en aan de achterzijde de inhoud. Dat geeft de kinderen de kans om gericht te oefenen. De oefeningen die moeilijk waren, kunnen zo nogmaals verwerken. Herhaling en inoefening zijn en blijven belangrijk. Zelfs onze zesjarigen zijn zich hiervan bewust.

Wanneer kinderen aan het werk zijn, zet de leerkracht zich op de meest strategische plaats. We bieden hulp waar nodig, evalueren tussendoor. Sommige kinderen zijn gebaat bij een extra instructie of hebben de aandacht van de leerkracht ten volle nodig. Dit alles terwijl een andere leerling net dat éne stukje van de les gemist heeft, maar zich wel kan behelpen. Voor zulke leerlingen kan het een steun zijn om delen van de instructie opnieuw te beleven. Dankzij de evoluerende technologie zijn we in staat om de kinderen ook gericht zelfstandig te laten leren en oefenen. In het huidige onderwijs zijn niet alle kinderen op hetzelfde moment met dezelfde taken bezig. Zowel tempodifferentiatie als differentiatie van het aanbod kunnen met QR-codes worden aangepakt. @lhumme heeft deze vorm inmiddels al op punt in haar klas. Op haar yurls beschrijft ze hoe haar leerlingen zelf een kaartje met QR-code uitkiezen uit het aanbod om bepaalde instructies opnieuw te bekijken en beluisteren. @bramfaems gaat hierin nog een stapje verder met de Jonathan Academie. Hij laat zijn leerlingen zelf de instructies ontwikkelen voor andere leerlingen en deelt ze met de wereld. Twee pareltjes van voorbeelden waarbij ICT en QR-codes duidelijk als leermiddel geïntegreerd worden in de dagelijkse klaspraktijk.

Wat aanvankelijk een banale zwart-wit code lijkt, kan zoveel meer betekenen in de klas. Het einde van de QR-codes in de klas is nog lang niet in zicht. Er zijn mogelijkheden te over. Voor elk vak. Voor elk ICT-doel.

"De wereld rond met Broeder Jacob"

taal / ruimte / muziek >>

"Het symfonisch orkest"

muziek >>

Waar zijn we mee bezig?

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sun, 02 Dec 2012 18:17:00 +0000

Al vanaf mijn eerste onzeker stapje in 'het onderwijs' was het duidelijk dat ik steeds naar een doel moet toe werken. Doelgericht én doelbewust. De weg daar naartoe is van groot belang om het doel zo effectief mogelijk te bereiken. 'Het onderwijs' is een proces waar de opgestelde doelen richting geven van de te bewandelen route. Naargelang dat proces vordert, zullen de individuele doelen meer van elkaar verschillen. Onze leerlingen maken persoonlijke keuzes.

Soms houden enkel de belangrijke vragen me bezig. Waarvoor doen we het allemaal? Welke meerwaarde betekenen we voor de maatschappij? Zijn we echt wel zo goed bezig als we denken? Sinds het actief, bewust beluisteren van 'Ruimtevaarder' van Kommil Foo probeer ik het lesgeven meer te doorgronden. Welk doel hebben de doelen? Waar gaan we naartoe? Waarop bereiden we onze leerlingen voor? Als leerkracht ben je je ervan bewust dat de kinderen die je voor je hebt, de latere volwassenen zullen zijn. Zij die de wereld draaiende zullen houden. In een maatschappij die wij op dit ogenblik maar amper kunnen voorspellen. De altijd maar sneller draaiende wereld zorgt voor de vraag- en uitroeptekens die ik plaats bij HET doel.

Ruimtevaarder (Live) by Kommil Foo on Grooveshark

"Wat ben je in 't heelal, met de tafels van vermenigvuldiging?"

Ook onze leerlingen durven vragen te stellen bij wat ze op school voorgeschoteld krijgen. Ze zijn zich er van bewust dat al wat ze leren waardevol in hun leven moet zijn. Een recente studie van Eva Kyndt (K.U.Leuven) toont aan dat de motivatie om te leren van groot belang is om tot effectief leren te komen. Daarbij pleit ze om ervoor dat leerkrachten hun leerlingen extra moeten motiveren door het nut van de leerstof te verduidelijken. De leerlingen worden gestimuleerd door hen erop te wijzen waar deze lesinhoud later nog van pas kan komen. Zoals gezegd bereiden wij hen voor op hun toekomst. Wanneer we benoemen voor welke situaties de leerstof dient, zullen kinderen deze dus ook sneller tot zich nemen. In zijn blog X, Y of Einstein analyseert Pedro De Bruyckere erg vaak de nieuwe generatie jongeren. Mede door hem Generation Why genoemd. Wat kinderen motiveert om tot leren te komen, hen stimuleert kennis en vaardigheden op te doen, zijn enkele eigenschappen van de leerkracht die hen onderwijst: vakkennis, passie, uniek, afstand en vertrouwen.

"Ik wil planeten gaan ontdekken, in de hoop dat daar iets leeft!"

Het zijn de eindtermen die bepalen waar we onze kinderen naartoe sturen. Deze lijst doelen bevat kennis, vaardigheden, inzichten en attitudes. Zonder de eindtermen in twijfel te willen trekken, durf ik me soms toch de vraag stellen of deze de essentie van 'het onderwijs' bevatten. Is het aan ons om te bepalen hoe de wereld van onze kinderen er later zal uitzien? Moeten we onze kinderen nog leren hoofdrekenen? Of volstaat het om hen een rekenmachine te leren gebruiken? Laten we kinderen nog schrijflessen volgen of kan dactylo zinvoller zijn? Is het atlasgebruik nog van deze tijd? Of kunnen we die niet gewoon vervangen door Google Maps? Welk nut heeft het kompas binnen tien jaar tijd nog? Moeten we hen niet gewoon een gps leren gebruiken?

Vragen genoeg. De antwoorden moeten we helaas schuldig blijven. Die zullen ongetwijfeld over een jaar of twintig komen. Had alles wat we aan onze huidige leerlingen vertelden echt wel zijn nut? Zonder me hier van mijn negatieve kant te laten zien, blijven deze vragen onbeantwoord. Ik ben en blijf een optimist. Ook in mijn job. Ik daag iedereen uit het onderwijs uit hierover mee na te denken. Zij die antwoorden hebben, mogen me die gerust toesturen.

'Het onderwijs'. We kunnen het verschil maken!

Carrièreplanning

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Wed, 31 Oct 2012 19:50:00 +0000

“Voor mij begon het… met Sinterklaas.” Met deze uitspraak prijkt Quinten Desloover goedlachs op de affiche van RTC Oost-Vlaanderen. ‘Het’ dat is zijn technische goesting. Nadat Quinten op 6 december een techniekdoos kreeg, had hij het technisch virus te pakken. Ondertussen werkt hij als installateur van branddetectiesystemen.

Elke prikkel, zelfs de kleinste, kan voldoende zijn om kinderen zin te doen krijgen in hun belangrijke levenskeuzes. Kinderen een waaier van technische toepassingen aanreiken, leert ze hun technische interesse en kwaliteiten beter in beeld brengen. Het zou maar net díe activiteit, díe verwondering of díe proef zijn die een leerling zijn juiste beslissing laat maken...

Een juiste oriëntering van in de basisschool voor kinderen met technisch talent is dus van groot belang. Dit kan enkel door ook al in de basisschool de juiste inhoud te geven aan het domein techniek. Kinderen met techniek in contact brengen, betekent dat zij in staat worden gesteld om vroeg genoeg hun technische vaardigheden te ontdekken. Dit kan zelfs al vanaf de kleuterklas. Door het domein techniek op te nemen in het curriculum van het basisonderwijs, kan je kinderen hiervoor al vanaf jonge leeftijd enthousiast maken.

Het is onze taak als onderwijzer om kinderen techniek te leren kennen en gebruiken. Al vanaf de kleuterleeftijd staan zij open voor het ontdekken van nieuwe dingen. Ze zijn van nature nieuwsgierig en experimenteren graag met hun speelgoed en met combinaties hiervan. Ze staan open voor nieuwe toepassingsmogelijkheden en ontdekken dagelijks nieuwe dingen.

Onderstaande video kwam ik tegen na een zoveelste internetreisje doorheen blogs, artikels, foto's en filmpjes. Het verhaal van de zo bekende Legoblokjes. Jammer dat hij Engels gesproken is. Ik zou de Nederlandse versie anders heel graag aan mijn eenaatjes tonen. Het kan ze inspireren. Het zou misschien hun 'techniekdoos' zijn, die hen later doet beslissen het juiste pad te bewandelen. De film leert kinderen bovendien om niet op te geven. Hun doelen na te streven en er vooral ten volle voor te gaan. Succes krijg je niet in de schoot geworpen. Daar gá je voor. Die zin, dat geloof in jezelf, het zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen. Eigenschappen die we onze kinderen in de klas dagelijks proberen eigen te maken. Heel mooi om te zien dat een succesvol man ook zijn tegenslagen kende. Hoe hij daar mee omging. Hoe de welbekende blokjes ontstonden, na ontwikkelen, proberen, evalueren, aanpassen, ... . Het technisch proces in de geschiedenis van Lego.

Gelukkige 80ste verjaardag, Lego!

De kracht van games²

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Tue, 30 Oct 2012 15:49:00 +0000

PRIKKELENDE AANTREKKINGSKRACHT

Games zijn krachtige tools om leerlingen tot leren aan te zetten, maar het is belangrijk ze op een goede manier in te schakelen. Er gaat een grote aantrekkingskracht uit van games op kinderen, maar het onderwijs is geen plaats om te ‘gamen om te gamen’. Daarom verkennen we heel kort de valkuilen en de troeven. In haar boek ’Vierkante ogen’ noemt professor Patti Valkenburg verschillende redenen waarom games zo’n aantrekkingskracht hebben op kinderen. Net als andere media zitten games vol prikkels: het gaat zowel om prikkels komende van de beeld- en geluidseffecten als om prikkels die de nieuwsgierigheid van de kinderen triggeren. Daarbij is het zo dat gamers actieve controle krijgen over het spel: ze bepalen de moeilijkheidsgraad, de vormgeving en kleur van de achtergrond, de rol die ze in het spel op zich nemen, … Een spel biedt de gamer continue uitdaging doordat er een reeks levels zijn ingebouwd die in moeilijkheidsgraad toeneemt. Bovendien is ook de directe feedback van groot belang: kinderen horen graag wat ze goed of net minder goed doen. Tijdens games worden spelers meteen beloond als de voorafgaande acties succesvol zijn geweest. Deze tussentijdse beloningen vormen een sterke stimulans om door te spelen. Het zal duidelijk zijn dat het hier gaat om ‘troeven’ waarover games beschikken.

VALKUILEN

Maar niettemin is voorzichtigheid geboden. De groep kinderen die we nu in onze klassen krijgen, wordt heel vaak de ‘generation why’ genoemd. Een generatie die zich voortdurend afvraagt waarom ze bepaalde zaken aangeleerd krijgen en wat ze ermee aankunnen. Ze gaan vaak doelgericht en efficiënt te werk, maar verliezen ook snel hun interesse van zodra de prikkels niet meer in de juiste doses op hen afkomen. Dat ze wat in het onderwijs gebeurt saai vinden, heeft ook hiermee te maken. Ze rekenen lesgevers af op basis van de snelheid en het vluchtige dat de multimedia hen onophoudelijk inlepelen. Daarom is het belangrijk dat leraren zich goed bezinnen over het nut van games in het onderwijs, over welke games voor welke doeleinden worden ingezet. Het onderwijs hoeft via het binnenhalen van games de jachtige leefwereld van jongeren niet te dupliceren. Veeleer gaat het erom games binnen te halen die inderdaad toelaten dat leerlingen leerinhouden meer aanschouwelijk en vanuit diverse invalshoeken kunnen beleven, en daarbij ook uitgedaagd worden hun probleemoplossende vermogens aan te scherpen. Kortom: ‘gamen om te gamen’ is niets voor in de klassfeer, het gamen mag er niet tot tijdverdrijf worden. Als we in de klas games gebruiken, dan moeten we de kinderen duiden waarom we dat doen. De reden daarvoor is eenvoudig: waar heel wat kinderen in hun gewone leefwereld vertrouwd zijn met welbepaalde genres games waarin ‘survival of the fittest’ vaak de boventoon voert, confronteren wij hen in het onderwijs met games waarin we hen inhouden willen laten verkennen en hen willen laten zoeken naar antwoorden op complexe problemen.

OVERDENK HET GAMEAANBOD

Waar in andere klasmomenten de vraag naar het waarom vaak nadrukkelijk bij hen speelt, zal dit ook het geval zijn bij games waarmee we hen confronteren. En dat is ook een goede reflex, die in staat stelt inzicht te krijgen en hoofd- en bijzaken van elkaar te onderscheiden. Als bepaalde games al over bijzondere troeven beschikken dan is het omdat ze naderen tot de opvattingen over onderwijs zoals die naar voren komen in theorieën over constructivistisch leren en gesitueerd leren. In deze theorieën wordt benadrukt dat het opdoen van kennis een actief en sociaal proces is waarin betekenis wordt gegeven aan ervaringen die worden opgedaan bij het oplossen van gesitueerde realistische problemen. Uit onderzoek blijkt dat games leerlingen kunnen motiveren om iets te leren en dat games er voor kunnen zorgen dat de leerlingen gemotiveerd blijven. Verder kunnen er situaties aan bod komen waarin nieuwe ideeën of strategieën uitgeprobeerd kunnen worden. Vaak hebben we het hier dan ook over ‘serious games’ die de spelers confronteren met complexe situaties zoals die zich in onze leefwereld voordoen. Het spelen van dit soort games laat toe heel wat eindtermen, vakinhoudelijke en vakoverschrijdende, binnen een krachtige, uitdagende leeromgeving te oefenen.

GAMEN LEIDT TOT SUCCES IN HET LEVEN

Het spelen van games zorgt er aldus niet alleen voor dat vakinhouden kunnen worden verkend en verworven. Heel wat essentiële vaardigheden worden er geoefend en onderhouden: problemen analyseren en oplossen, creatief en divergent denken, samenwerken aan complexe probleemsituaties, … Niet echt verwonderlijk dat de positie van gamers op de arbeidsmarkt zeer gunstig uitpakt. Online games en simulaties spelen een belangrijke rol bij leiderschapsontwikkeling. Hiervoor hebben games drie belangrijke kenmerken die van de gamer een goed manager kunnen maken: snelheid, de bereidheid om risico’s te nemen en het besef dat gezag en aanzien tijdelijk kunnen zijn. Gamers vinden bovendien ook sneller een job. Enkele belangrijke kenmerken van games maken van een gamer een gewilde kandidaat tijdens solicitaties:

- improvisatie,

- prestatiegerichtheid,

- aandurven van uitdagingen;

- competitiviteit,

- snelle informatie verwerkers, …

Het zijn vaardigheden die de moeite waard zijn om ook op in te zetten als we games in het onderwijs binnen halen, maar zoals hierboven al benadrukt: ook de inhoudelijke dimensie speelt mee en moet op een goede manier geduid en besproken worden met de gamende leerlingen, willen we dat hun motivatie en betrokkenheid met de games waarmee we ze op de schoolbanken confronteren hoog houden.

Artikel als theoretisch kader rond een vorig artikel: De kracht van games.

De boeken rechts van de tekst weergegeven zijn de volgende:

Leesbevorderend voorlezen

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Wed, 19 Sep 2012 17:28:00 +0000

Met dank aan een superlieve boekenwinkelmevrouw uit Breda hangt er nu een geweldig mooie Plukposter aan mijn klasdeur. Na enkele "wie is da's" van de nieuwe lichting eenaatjes zocht ik het boek toch maar weer op in de bibliotheek. Pluk van de Petteflet. Ik was er als tienjarige ooit in begonnen en geraakte verstrikt in de magische wereld van Annie M.G. Schmidt.

De voorbije jaren las ik al regelmatig voor uit boeken. Steeds prentenboeken. Korte tekst, grote prenten. Kinderen worden auditief, maar ook visueel geprikkeld. Elke gebeurtenis in het verhaal wordt verduidelijkt met vaak prachtige illustraties. Ze wekken interesse op, houden de aandacht erbij, stimuleren het creatieve vermogen van kinderen en maken het verhaal nog tastbaarder. De verhalen over de Gruffalo blijven veruit mijn favoriet. De inventieve kleine muis die het grote, gruwelijke beest listig de benen doet nemen blijft een tijdloos verhaal. Het heeft wat van David vs. Goliath, Mario vs. Bowser en Klein Duimpje vs. de reus. Herkenbare gevoelens, wijze lessen en creatieve ideeën maken dat kinderen meegesleept worden door het verhaal. Het ritme in de tekst en de telkens weerkerende eindrijm zorgen er mede voor dat het een geweldige deugd wordt om het verhaal voor te lezen. Ze zorgen er eveneens voor dat er voldoende inhoud overblijft om de fantasie van de kinderen te prikkelen.

Toch koos ik er voor om dit schooljaar te starten met het voorlezen van een boek met minder prenten. Pluk is met zijn welbekende rode kraanwagentje op zoek naar een huisje. Dankzij Dollie de duif komt hij in de Petteflet terecht. Daar maakt hij kennis met een hoopje apartementbewoners. Met elk hun verhaal, geschiedenis en belevenissen. Gaandeweg worden de verbanden tussen Pluks nieuwe buren duidelijk. Een heel divers volkje. Samenlevend in hun eigen wereldje, dat van het appartementsblok. Een tijdloos verhaal. Over samenleven, diversiteit, gekke fratsen, fantasierijke wendingen en oplossingen bedenken voor 'complexe' probleempjes.

Geboeid luisteren de eenaatjes naar de heldenverhalen van Pluk. Met de hoofden op de bank. Ogen, oren en mond open. Benieuwd naar welke figuren er nu weer zullen opduiken. Er wordt gejuicht als ik het boek neem. Waarna het muisstil wordt. Het magische voorleesmoment! De letters en woorden vliegen door de klas. Ze vormen verhalen die de kinderen doet dromen. Ze krijgen er zin in taal door. Nieuwe woorden en zinsconstructies. Luisteren naar een voorgelezen verhaal is zoveel meer dan alléén maar luisteren. Er wordt interesse opgewekt. In de taal waarmee de kinderen leren communiceren.

Voorlezen doet lezen!

Om dit alles nog meer inhoud te geven, besteedden we onze muzische les ook aan Pluk. Daarvoor haalde ik de volledige mosterd op de website van Juf Sanne. Meer activiteiten rond het boek vind je op de yurls van juf Lia en de themasite van Kleutergroep.

Ideeen rondom het thema Pluk van de Petteflet

Pluk van de Petteflet

Werken met QR in de klas

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Fri, 14 Sep 2012 14:53:00 +0000

Enkele lossen ideetjes:

Laat het maar starten!

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sat, 01 Sep 2012 18:58:00 +0000

Waar ik een dikke twee maanden geleden nog aftelde tijdens de laatste loodjes, mag het nu absoluut weer opnieuw beginnen. Trompetgeschal noch vuurwerk zullen we mogen verwachten. Toch zal 3 september een heuse stap zijn voor alle Vlaamse kinderen en hun leerkrachten. Een nieuw begin. De lente van het onderwijs. Alles terug in bloei na de denkbeeldige batterijen te hebben opgeladen. Het is genoeg geweest en vooral goed. Het weer deed soms een beetje vreemd, maar daarvoor worden we al jaren gewaarschuwd. In Concordevaart vlogen de 9 'welverdiende' weken vooruit. Het ritme zal moeten aangepast. Terug de juiste structuur in een dag. Opstaan op een grotemensenuur en naar bed tijdens de succesvolle avondprogrammaties. Met daartussen een overzichtelijk geheel en vaste patronen.

3 september. In mijn dromen heb ik die start al wel drie keer beleefd. "Hallo allemaal, wat ben ik blij dat jullie er zijn! Leuke vakantie gehad?". De nachtmerries over bankjes die niet klaarstaan en rommelige kasten met uitpuilende kaften zijn ondertussen vakkundig verbannen. De voorbije weken loste ik dat op door veelvuldige bezoeken aan de klas. Inrichten, klaarzetten, administratie, printen, overdenken, plakken, knippen, lamineren, acclimatiseren, overleggen, en plannen. De nodige voorbereidingen zijn getroffen om een zo vloeiend mogelijke start te krijgen. Bij alle namen van de klaslijst zie ik ondertussen hun lachende gezichten. Nieuwe kinderen voor de 'grote school'. Duidelijk klaar om aan hun volgende stap te beginnen. Klaar om te leren lezen, rekenen en schrijven. De kleuterklas ontgroeit. Ik besef dat ze nog tijd zullen nodig hebben om te wennen. De school verkennen. Hun plekje zoeken in een nieuwe structuur. Laat ze nog maar eventjes kleuter zijn, al zullen ze dat niet graag horen. Ik besef ook dat ik het voorrecht heb om hen te zien groeien. Stilaan geraken ze vertrouwd met de gewoonten van een 'leer'jaar. Ze kunnen bewuster denken, gaan doelgerichter te werk. Om van dat groeiproces deel te kunnen uitmaken, is telkens opnieuw magisch.

3 september. Hij zal speciaal worden. Niet alleen ík doe de deur (opnieuw) open voor het eerste leerjaar. Zoonlief zet eveneens deze stap. Voor de eerste keer mag ik me echt 'meester papa' laten noemen. We hebben al eens mogen oefenen, tijdens de wendagen. Maar nu is het for real. Milo zit weliswaar bij de collega, paralleljuf, steun-en-toeverlaat. Maar ik mag het allemaal ook op een andere, nieuwe manier beleven. De spanning is groter bij mij dan bij hem. Gelukkig maar. Hij beschouwt het als een geruststelling. Voor mij lijkt de grens vager. Ik mag het hele leerproces van een 6-7-jarige ook eens van de andere kant leren kennen. Naast spannend dus zeker ook verrijkend.

Het wordt een krachtig schooljaar. Met veel nieuwe projecten. Op school- en klasniveau. Lezen staat in de kijker. De voorleesboeken zijn al een keertje uitgetest en goed bevonden. We hebben er thuis al om kunnen lachen. De iPads in de klas beloven ook veel goeds. Het was mijn taak een beleid te bepalen om ze nuttig en doelgericht in te zetten in ons onderwijs. Ik ben zeker van de meerwaarde. Met sessies voor collega's zullen we samen dat beleid en die meerwaarde invulling geven. Na een jaar aftastend ICT-coördinator is het nu tijd voor het échte werk. Het beleidsplan is klaar. De planning gemaakt. De ICT-uren gevuld.

Wij zijn er klaar voor! Het gazon gemaaid, de haartjes geknipt. Nieuwe bril, nieuwe schoenen, nieuwe schoolbroeken. Het bureaublad van de laptop voorzien van een toepasselijke illustratie. De fietsbanden opgepompt, droge koeken en fruit in huis. Boekentassen, rugzakken, fruitpotjes en brooddozen gelabeld. Laat het maar starten. Ik heb er zin in!

Aan iedereen een geweldige start van een krachtig schooljaar gewenst!

Ik had me voorgenomen om niet in herhaling te vallen met het schrijven van een tekst over het oudjaar voor een nieuw schooljaar. Toch blijkt het me enige rust te geven. Een teken dat ik écht klaar ben.

Het gaat vooruit...

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Fri, 17 Aug 2012 09:09:00 +0000

Gedachtengang ter voorbereiding op het ICT-beleidsplan:

Geruisloos sluipen ze het onderwijs binnen. Elkaar in sneltreinvaart opvolgend. Wie mee wil op die trein, kijkt vooruit. Staat niet stil. De technologische wereld kent geen grenzen. Wanneer je denkt de ene toepassing te hebben verteerd, word je weer overrompeld door een nieuwe. Samen met deze technologische revolutie verandert ook de onderwijswereld. We bereiden onze kinderen immers voor op de wereld van later. Hoe die wereld er uit zal zien, is nog onbekend. Maar het staat vast dat technologie hierin een gigantische rol zal spelen. Het is dus onze taak om kinderen hier nu al mee in contact te brengen. We zoeken én vinden manieren om nieuwe toepassingen en apparaten de klas binnen te krijgen. Met in het achterhoofd dat al deze zaken eerder een middel zijn om tot leren te komen. Ze helpen ons mee op weg. Zullen en mogen nooit zelf bepalen hoe die weg er uit ziet. De technologische vooruitgang maakt het ons gemakkelijker deze weg te bewandelen. Van een druk kruispunt wordt een brug gemaakt. Het leren en leven wordt er efficiënter door.

Het lijkt allemaal zo simpel. Toch staan we regelmatig voor obstakels. Het implementeren van technologische toepassingen vraagt tijd. Er wordt duchtig nagedacht over de meest effectieve manier van werken. Ze verwachten ook inspanning. Wie mee wil met de trein, moet zelf een manier bedenken om er op te geraken. Ondertussen is de technologische onderwijswereld zo ver dat er allerhande hulplijnen opgeroepen kunnen worden. Heel wat collega's hebben zichzelf gespecialiseerd in het werken met de nieuwste technologieën. En zij delen dit maar al te graag. Er ontstaan netwerken van leerkrachten met dezelfde interesses. Netwerken met slechts 1 doel. Het onderwijs nog beter maken. Gericht op het leven in de toekomst. Efficiënter en effectiever. Ze vervagen obstakels als tijd en inspanning. Mensen van wie je enkel de avatar kent. Zij worden bekenden. Je durft er raad aan vragen. Ze verder helpen. Want wie de kracht van het delen heeft gesmaakt, begint zijn eigen ervaringen te delen. Blogs, Twitter, Pinterest, Facebook, fora, Dropbox,... het wereldwijde lijstje is oneindig. Inspiratie te over.

Opnieuw ontbreekt het vaak aan tijd. Een nieuw obstakel. Je wil wel alles zien, alles weten, alles meemaken. Maar er is te veel. Infobesitas is niet voor niets een modewoord van de laatste jaren. De grootste uitdaging van de huidige technologische generatie is het filteren. Hoofd-en bijzaken onderscheiden. Het lijkt me zinvol kinderen hierop voor te bereiden. Zij vormen de samenleving van de toekomst. Wij kunnen hen kansen geven om die te mee vormen.

Is het aan hen om de fouten te maken die wij maakten?

Of is het aan ons hen te hoeden voor onze gemaakte fouten?

Speel-goed met techniek

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Mon, 13 Aug 2012 19:08:00 +0000

Volledig toevallig rolde ik anderhalf jaar geleden met veel interesse in het domein techniek in de lagere school. Het belang van de juiste invulling ervan kan niet genoeg herhaald worden. Onderwijzers hebben de mogelijkheid om de kinderen kansen te geven zichzelf beter te leren kennen in verschillende vakgebieden. Daarbij wordt vaak terecht in eerste instantie gedacht aan de kernvakken taal en wiskunde. Maar uiteraard zijn we er ons van bewust dat ook de andere vakken van enorm belang zijn om kinderen zich juist te kunnen oriënteren. De muzische en wereldoriënterende domeinen mogen in het klasgebeuren niet in de schaduw blijven. Om kinderen zichzelf, hun kwaliteiten en wensen beter te leren kennen, dienen ook deze vakken zinvol ingevuld te worden.

Techniek dus, om hen onder meer al van jonge leeftijd in contact te brengen met de brede waaier aan keuzemogelijkheden op latere leeftijd. Van jongs af aan komen kinderen er al volop mee in contact. Zelfgemaakte Duploconstructies, een Bob De Bouwerfilmpje, rijdende autootjes, rollende knikkers... Van zo gauw een kind kan spelen, komen er heel wat technische prikkels op hem af. Het is al vaak gebleken dat kinderen door het spelen ook heel wat leren. Door kleine foutjes te maken tijdens het spelen, mislukken de zaken die ze voor ogen hadden wel eens. Waardoor het spel enigszins aangepast herhaald wordt. Zo groeit het spontane leerproces. De kleine foutjes van weleer worden achterwege gelaten, zodat een nieuw doel kan worden opgesteld. Een proces zonder eind.

CONSTRUCTIEF

In een meer geknutselde situatie kan spelen ook in de klas bijdragen aan het technisch leerproces. Verschillend speelgoed kan ideaal ingezet worden tijdens de lessen techniek. Uiteraard denken we dan in de eerste plaats aan het ruime assortiment constructiespeelgoed. Met Duplo, Lego, K'nex, Clicx, SmartMax of Meccano kunnen heel wat technische doelen bereikt worden. Kinderen leren een technisch plan lezen, kunnen stappenplannen volgen en leren vooral door ervaringen met hun handen op te doen. De technische kansen van dit constructief spel zijn niet te onderschatten. Toch zijn het niet steeds enkel de mogelijkheden die het speelgoed interessant maken, maar ook de beperkingen ervan. De geringe aangeboden materialen en hulpmiddelen verwachten de nodige creativiteit van de bouwer. Maar toch kan er blijvend mee gespeeld worden, doordat steeds dezelfde onderdelen telkens opnieuw en op een andere manier gebruikt kunnen worden. De producenten van dit constructief speelgoed zijn zich zeker bewust van de educatieve waarde ervan. Vele hebben een speciaal voor het onderwijs ontworpen lijn ontwikkeld die ze maar al te graag aan de scholen willen promoten (Lego Education, K'nex Education, ...).

WE SPELEN EEN SPEL!

Wie echter verder kijkt dan enkel het daartoe bedoelde constructiespeelgoed zal ook in verschillende gezelschapsspelen de juiste technische doelen kunnen zien. In tegenstelling tot het vrij spel van het hierboven vermelde speelgoed, hebben gezelschapsspelen een vaste structuur. Ze zijn gebonden aan spelregels waaraan je je dient te houden. Hierbij is dus niet zozeer het creatieve denkproces van belang. Maar eerder de maatschappelijke doelen als zich kunnen houden aan vooropgelegde regels en werken naar een bepaald doel. Een gezelschapsspel kent een winnaar en verliezer, waardoor kinderen zich ook van hun meest sportieve kant kunnen laten tonen. De meeste gezelschapsspelen die ingezet kunnen worden, beperken zich (net als het constructief speelgoed) enkel tot de gebieden constructie en fysica). Dat kan echter beperking zijn om ze niet in de klas te gebruiken tijdens de technieklessen.

Een eerste spel waaraan ik denk is het bekende Jenga van MB. Jengel is een denk- en behendigheidsspel waarbij de spelers om de beurt een blok uit de toren halen en die er weer bovenop leggen. Zo ontstaat in de loop van het spel een steeds hogere en instabielere toren. Van dit spel bestaan heel wat afgeleiden. Zo zijn er ook online games en Arcade games van gemaakt. De gemaakte toren is een samenstelling van 54 gelijke blokjes die in 18 lagen van 3 blokjes is gestapeld. De spelers vertrekken hierbij alvast van een technisch systeem (de toren) en hanteren de onderdelen ervan om een nieuw systeem te maken met vooropgelegde eisen (de toren in hoogte uitbreiden). Enkele meer recente gezelschapsspelen die aan bod kunnen komen tijdens de technieklessen zijn: Vallende Aapjes, Bert Bever, Muizenval, Make 'n Break, Stef Stuntpiloot, Villa Paletti, Wadi, Sjakie de Schildpad, Angry Birds, Ahoi! En Bill & Betty Bricks. Zelfs het alombekende spel Pisa, waarbij de spelers blauw gekleurde ventjes op de verschillende platformen van de toren van Pisa plaatsen, kan een plekje krijgen tijdens een techniekles.

Bronnen:
Snel Spel
Speldatabase
Leren Door Spelen

Aftellen

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sun, 10 Jun 2012 12:49:00 +0000

Juni. We hangen een nieuwe maandkalender aan het prikbord. De vorige wordt aan de kast gekleefd. Elke dag bespreken we de kalenders. Drie in totaal. Een vast patroon na het praatmoment in de zithoek. Tijd is vaak moeilijk te bevatten voor jonge kinderen. Terwijl dat in het 'echte leven' dikwijls een prominente rol speelt. Een mens kan haast niet zonder. Al vanaf jonge leeftijd merken kinderen de invloed van tijd op het dagelijks leven. Aftellen naar verjaardagen, feestdagen of Sinterklaas, de vaste structuur van een schooldag, het ritme van het leven, ... . Herhaaldelijk en functioneel gebruik van tijdsbegrippen stelt kinderen in staat er een inhoud aan te geven. Tijd krijgt een betekenis. Het wordt, ook onbewust, een opeenvolging van momenten.

Juni. De maand waarop mijn neus steevast in een blok beton verandert. De lente in het land. De graspollen in de lucht. Ik praat minder, ook in de klas. Want dat is vaak lastig met een neus vol zakdoeken. Maar niet alleen daarom. Ook en vooral omdat die kleuters van weleer échte lagere schoolkinderen zijn geworden. Ze zien werk, doen dat werk en zetten mekaar aan het werk. Ze leren van en met elkaar. Mijn instructies zijn beperkter geworden. Het werk dat verzet wordt daarentegen niet. De inoefentijd wordt zo naar het maximum gebracht. Want oefenen en blijven oefenen is belangrijk. De kinderen gaan aan de slag met een overzienbaar aantal taakjes. Ze werken, helpen, corrigeren en leren. Mijn taak wordt sturen, observeren, bijsturen, evalueren en duiden. Regelmatig wordt herhaald waarom we elke dag opnieuw oefenen op wat we geleerd hebben. Het motiveert hen. Door herhaaldelijk trainen van het gekende, kan dit uitgebreid worden. We kunnen stilaan 'spelen' met de materie. En daar maken we dan ook gebruik van! Tijdens de lessen spelling worden dobbelstenen bovengehaald. Rekenen gebeurt met speelkaarten of in real life. Lezen krijgt een functie. Door al het geleerde een toepassing

te geven, krijgt leren een functie. En dat motiveert hen.

Juni. De maand van de onoverkomelijke reeks toetsen. Met het eindrapport in zicht halen onze leerlingen nog even alles uit de kast. Deze eindevaluatie is niet alleen voor hen belangrijk. Ook wij als leerkracht kunnen hier veel informatie uithalen. Door grondige studie of analyse van de resultaten, krijgen we een beter beeld van onze eigen onderwijsvaardigheden. Welke klemtonen kunnen of moeten we volgende jaren anders leggen? Wat zijn de meest gemaakte fouten en hoe ze te vermijden? Het verbeteren van

de eindtoetsen heeft voor mij altijd iets magisch. Het luidt het einde in van een intense periode samenleven met een groep kinderen. Fluitende vogels op de achtergrond en zonnestralen die mijn bureau bereiken.

Juni. De eindspurt is gemaakt. Naar twee deugddoende vakantiemaanden. Naar een hopelijk zonnige zomer. De batterijen terug opladen. De schoolse druk van de ketel. Ze

hebben het verdiend en zijn er zeker aan toe. Ze maken zich klaar voor de start van een nieuw begin. Een nieuwe klas, nieuwe leerkracht, nieuwe doelen. Maar zo ver zijn we nog niet. De gestarte sprint blijkt een conditieproef te zijn. Een ware test tegen de tijd. Het schooljaar moet worden afgesloten. De klas terug in oorspronkelijke staat. Allerhande werkjes worden nog afgewerkt. Administratie in orde. Lesboeken meegegeven. Toetsen bewaard. Telkens opnieuw laat ik verrassen door de deadline van eind juni. Wat eerst een maand was, worden al gauw nog maar drie weken. De tijd staat niet stil. 'Niet verwonderlijk', denk ik dan, 'dat de tijd nog zo abstract is voor de kinderen.' Als zelfs wij volwassenen er ons door laten verrassen. Blijvend herhalen is de boodschap. Elke dag opnieuw de tijd verwoorden, ermee bezig zijn en visualiseren. Zo krijgen we er allemaal stilaan meer inzicht in.

Aan alle leerkrachten: een ﬁjne laatste maand. Met veel magische momenten tijdens het

evalueren, een ﬁjne zelfzvaluatie en een overzichtelijke eindsprint.

Voor wie zijn kinderen graag meer structuur aanbiedt, heeft Klasse enkele handige geheugensteuntjes uitgewerkt in de vorm van 'Klik & Print'. Hieronder diegene die handig zijn voor het bevatten van tijd.

Kunst met de natuur?!

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Fri, 01 Jun 2012 17:08:00 +0000

Ik hoopte al twee weken op fantastisch mooi weer die vrijdagnamiddag. Het voorbije weekend was het immers Earth Day geweest. Deze Dag van de Aarde laat je stilstaan bij de schoonheid die de natuur ons te bieden heeft. Het laat ons even nadenken over onze invloed op de natuur in de wereld. De mens heeft de natuur nodig om te kunnen leven, zijn en worden. Maar terwijl we ons stukje natuur gebruiken, moeten we er ons van bewust zijn dat we dat deeltje van de natuur terwijl ook ontvreemden. Het best is natuurlijk om hiervoor iets terug in de plaats te geven.

Een heel schone les. Maar zeker niet bestemd voor kinderen van zes of zeven jaar. Als we echter de schoonheid van de natuur in de verf zetten, zal deze enorm geapprecieerd worden. Waardoor zelfs onbewust nodige natuuroffers gebracht zullen worden. Het werd
al heel vaak duidelijk dat de huidige generatie eenaatjes de natuurschoon wel kunnen waarderen. Bovendien worden wij, leerkrachten, door de leerplannen en eindtermen uitgedaagd de kinderen al spelend met alle aspecten van de natuur in contact te brengen. Hierbij liefst nog gebruik makend van zoveel mogelijk zintuigen.

Daarvoor zou het dan best wel ﬁjn weer moeten zijn, die vrijdag. We zouden immers een ganse namiddag buiten zijn. De pracht van de natuur bewonderen. De kunst van het groen beschouwen. En er vooral mee gaan werken, creëren, vormgeven. De zon was van de partij. We trokken erop uit. Naar een stukje groen in de buurt van de school. Aan de kinderen werd gevraagd zaken te verzamelen. Verschillende kleuren, vormen, texturen. Groot en klein. Dik en dun. Lang en smal. Alles wat ze zelf konden dragen, mochten ze meenemen. Zonder de natuur pijn te doen, natuurlijk. Blaadjes moesten aan de bomen blijven hangen. Takken mochten niet afgetrokken worden. Onze verzamelaars hadden maar een half woord nodig om uit te zwermen. Er werd gezocht en gezocht, maar bovenal gevonden. Die eenaatjes kwamen terug met de meest wonderlijke stukjes natuur: mooie bloempjes, grassen in allerlei maten en lengtes. Takjes, takken, stammen, schors, een verloren gekropen naaktslak, blaadjes met de regenboogkleuren, steentjes en stenen. Te veel om te dragen door twee kinderhanden. Mijn voorbereide motiverende woorden maakten plaats voor respectvol afremmen. Die meterslange dikke tak kon niet mee. Net als die zware steen, die met een beetje fantasie op een toilet leek.

Na een dik kwartier zoeken, wikken en wegen, trok de verzamelkaravaan naar het vooraf besproken plekje op de speelplaats voor fase twee van ons creatief-met-de-natuur-project. We zouden immers een eenaatjesmuseum maken. Een mini-museum met "land art". Er restten ons nog een kleine twintig minuutjes om ons werk klaar te maken. Met al de verzamelde spulletjes maakten we iets moois. Een soort natuurcollage waarbij vorm, kleur, textuur en vooral compositie van erg belang zijn. Tijdens het vormgeven, viel er nog ander schoons te bewonderen op de speelplaats. Natuurlijk kreeg dat ook een mooi plekje in het geheel. Met de nodige aandacht en respect werden er zeventien prachtwerken gecreëerd. De kinderen namen er hun tijd voor. Ze legden en verlegden, keken, evalueerden en verbeterden. Tussendoor maakten ze nog tijd om elkaars werk te bekijken en te prijzen. De tijd vloog en de werkjes werden voorzien van een vlaggetje met hun naam op. Het publiek werd namelijk verwacht.

De bel. Start van de speeltijd. Niettegenstaande deze ook bedoeld voor de eenaatjes, begeven zij zich met knikkende knietjes naar hun eigen werkjes. We verwachten publiek! We zijn trots op wat we gemaakt hebben en willen, durven zelfs, de nodige uitleg geven aan onze schoolgenoten. En of we publiek kregen! Wat aarzelend op gang kwam, werd op de duur een overrompeling. Onze creatievelingen hadden handen te kort om de bedoeling van het museum uit te leggen. Met veel enthousiasme vertelden ze hoe hun werk tot stand kwam, waar ze de spullen vonden en waarom ze voor die compositie kozen. Hun verantwoordelijkheidsgevoel viel me daarbij enorm op. Geen Wikipedia-info waarbij je je eerst moet afvragen of de inhoud ervan wel klopt. Nee hoor, alles werd naar waarheid verklaard. Met trots wezen ze ook naar hun klasgenoten. "Kijk maar eens wat zij allemaal gemaakt hebben." Want een museumbezoek houdt natuurlijk niet op bij het bewonderen van slechts één werk. Na veel keurwerk, heel wat amaai's en wows en vooral na een kwartiertje speeltijd, was het 'bezoekuur' over.

Of we het werk mee naar huis mochten nemen, vroeg K. Ja, dat zou iedereen wel willen, maar op de duur als onmogelijk besloten. Wat we nu eigenlijk geleerd hebben, wilde ik in ware SOS Piet-stijl nog wel eens weten. Heel wat, zo bleek. En dat tijdens een muzische les! Waar vrijheid, deugd en experiment het voornaamst zijn. "Met ronde dingen kan je ook iets hoekigs maken", bijvoorbeeld. Of: "Ik heb altijd goed naar de kleuren gekeken. Alleen diegene die erbij pasten, mochten erbij." De natuur is heel erg mooi, besloten we aan het einde van die zonnige vrijdag. En je kan er ook heel mooie dingen mee maken!

Alle foto's van ons mini-land-art-museum kan je bekijken op de schoolwebsite.

Met dank aan Pinterest, waar ik op het geweldige landartidee kwam. Een activiteit die ik de komende jaren, wegens groot succes, zeker zal herhalen. Pinterest is bovendien een bron aan inspiratie. Met een beetje tijd over en voldoende goesting in iets nieuws, zullen de vele pinboards een bron van inspiratie zijn. Ik maakte een pinboard 'natuur' op Pinterest, over creatief omgaan en bezig zijn met de natuur.

Meer creatief met de natuur ideetjes vind je op onderstaande blogs.

Toen de bel ging en ik over de speelplaats wandelde zag ik onze eenaatjes hun mama/
papa/oma... bij de hand nemen. Ze brachten een (verplicht) bezoekje aan het museum. Met tekst en uitleg. Zo ﬁer als een gieter. Zúlke momenten, dat doet je wat.

Een rivier vol krokodillen

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Fri, 25 May 2012 19:02:00 +0000

Tijdens mijn opleiding tot onderwijzer leerde ik een les starten vanuit een probleem. Zo wordt vaak het doel van de les meteen duidelijk voor de kinderen. Dit probleem mag al eens uitdagend zijn. Het zou kinderen aan het denken moeten zetten. In 'het grote échte leven' is het vaak niet anders. Regelmatig worden we geconfronteerd met problemen die op het eerste zicht haast onoverkomelijk lijken. Door intensief na te denken komen we een stap dichter bij de oplossing en het uiteindelijke doel. Het zelf oplossen van een probleem stelt ons in staat dat probleem een volgende keer doelgericht aan te pakken.

Ik stel mijn kinderen nog steeds graag problemen voor. Tijdens eender welk vak begin ik de lessen veelvuldig met een probleemstelling. Door dit wat meer leven te geven, worden ze wakker geschud. Een verhaal dat zo uit de realiteit gegrepen lijkt toevoegen aan het probleem is meestal een kleintje. Het effect hiervan is echter niet te onderschatten. De kinderen vliegen er met vol enthousiasme in. Alsof hun leven ervan afhangt, soms.

De polyvalente hal op school was een brede rivier vol met hongerige krokodillen. De nietsvermoedende eenaatjes stonden gewillig te wachten aan de oever van die rivier. Klaar om hun opdracht te aanhoren. Ze kregen alvast de opdracht niet op de rubber vloer te staan, zich zo onzichtbaar mogelijk op te stellen aan de rand van de zaal. Terwijl ik de stoelen klaar zette, kreeg ik enkele wel gepaste 'uhs?' rond mijn oren geslingerd. De nieuwsgierigheid geprikkeld trakteerde ik hen op een op het eerste zicht onhaalbaar probleem: "Bereik met z'n 17 de overkant van de rivier zonder ook maar een voet in het water te zetten. De zeven stoelen die klaarstaan, mag je hiervoor gebruiken."

Al vaker werkten de kinderen in groepjes samen. Partnerwerk en groepswerk met 3 of 4 is ons niet onbekend. Soms waagden we ons al wel eens aan een werk met de ganse klas. Maar nog nooit was het probleem zo groots. De hoofden begonnen duidelijk zichtbaar te werken. Er werd al voorzichtig iets voorgesteld aan enkele medeleerlingen. Al gauw ontaardde dit in een door elkaar gepraat, mekaar overtreffend in volume. Tot B. opperde dat ze er zo zeker niet zouden uitgeraken. Ze moesten wel naar de overkant, hè. De start was gemaakt. De kinderen bespraken in groep het probleem. Een voor een deden ze een voorstel tot oplossen van dat probleem. Het ene al haalbaarder dan het andere. Elkaar voorttrekkend terwijl ze op de stoelen liggen, leek zelfs mij minder ideaal. Ik mengde me bewust niet in het gesprek. Observeren was mijn taak. Mezelf uiteraard bewust van de meest gunstige oplossingsweg. Een inleidende samenwerking tussen een groepje van vier kinderen, maakte voor de andere heel wat duidelijk. Tijd voor actie.

De stoelen werden op een rijtje gezet, enkele kinderen waagden zich hier op. De stoelenrij werd langer, waardoor ook anderen de stap zetten. Sommigen moesten worden overtuigd om de 'brug' te betreden. Duidelijk onder de indruk van de rivier vol krokodillen. Terwijl een grote groep waaghalzen zich al op de denkbeeldige brug bevonden, hielden anderen hun voeten liever droog. Ze werden aangemoedigd het er toch op te wagen. Spontaan kwamen de hulpacties op gang. De iets bangere kinderen werden op een stoel geholpen en gesteund, zodat ze er zeker niet zouden afvallen. Alle kinderen aan boord, alle stoelen bezet. "Meester, wij hebben meer stoelen nodig!" Probleem twee deed zich voor. Er werd geopperd om de stoelen wat verder uit elkaar te plaatsen. Onmiddellijk afgekaatst door enkele anderen die zeiden dat ze dat nooit zouden kunnen halen. Na opnieuw lang heen en weer overleg, kwam de trein dan eindelijk toch in gang. De kinderen maakten zich klein. Sommigen zaten op hun hurken, hielden elkaar vast of stonden op de tippen van hun tenen. Vele motiverende woorden vlogen rond onze oren. De boodschap dat écht iedereen de overkant moest halen, werd duidelijk begrepen.

Het werd een woelige tocht over de rivier met veel "whoepsen", "helps" en "oh-oohws". E. waagde het er toch eens op zijn tenen nat te maken, moest terug en werd behulpzaam

terug bij de groep gebracht door F. Wanneer we de helft van de zaal bereikten, was ons glas eerder halfvol dan halfleeg. Door actief samen te werken, mekaar ondersteunend en

de moed niet te verliezen, bereikten we de overzijde. Het gejuich was oorverdovend toen iedereen op de oever terechtkwam. Iedereen vol lof over zijn eigen bijdrage aan de groep. Ook de anderen werden niet vergeten. De groepsgeest was niet te onderschatten. Wat eerst een niet te behalen opdracht leek, werd een "we hebben dat toch maar mooi voor elkaar gebracht"-gevoel. Supertrotse gezichten. Fier op hún prestatie.

Het was duidelijk dat ze genoten hebben van de opdracht. "Maar heb je er ook iets van bijgeleerd," was mijn slotvraag. Wat oorspronkelijk bedoeld was als tussendoortje, bleek een heel leerproces op gang te zetten. De meest onverwachte antwoorden kwamen mijn richting uit. Deze gingen niet over natte voeten of krokodillen. "Iets moeilijks lukt toch, als je maar probeert," vond ik een heel mooie samenvatting van het oplossen van het probleem. Gevolgd door: "We kunnen heel veel van elkaar leren;" en "stoelen zijn sterk, want die kunnen ons allemaal dragen.". Maar het was toch de teamgeest die hen het meest bijbleef. Ze hebben zichzelf overtroffen. Als groep.

Pistache in hoekjes

noreply@blogger.com (Ive Hapers) — Sun, 06 May 2012 13:32:00 +0000

Het heeft een tijdje geduurd vooraleer ik mijn draai vond in de lessen Pistache. Pistache is een aaibare muis die onze zesjarigen vertrouwd maakt met de Franse taal. Spelenderwijs zullen zij vaardiger worden in het ontdekken van die onbekende taal. Door kinderen er al vanaf jonge leeftijd mee in contact te brengen, zal de stap naar het gebruiken van de taal vlotter verlopen. Het vertrouwd maken met het Frans vereist echter wel een speciale aanpak. De lessen taalinitiatie zijn geen 'lessen' zoals we ze gewoon zijn. Door er onbewust mee om te gaan, zullen jonge kinderen sneller thuis zijn in de wereld van een nieuwe taal. De muzische invalshoeken van deze activiteiten vallen dus niet te onderschatten. Op een luchtige manier met veel muziek en spel dus.

Net na het eerste onzekere lesje Frans voor beginnertjes schreef ik al eens over de voorzichtige stappen die we zetten in het onbekende taalbad. Ik voelde de meerwaarde ervan wel aan. Ik merkte vooral dat de eenaatjes er enorme zin in hadden. Vaak werd er geteld in het Frans. We zongen Franse liedjes, deden het aangeleerde dansje. We begroetten elkaar ook in het Frans. De "Ooievaar" van weleer maakte plaats voor een betekenisvolle "Au revoir". We leerden de namen van de vriendjes van Pistache, mochten mee kaarsjes uitblazen tijdens zijn verjaardag en speelden volop Franse memory op het digibord. Publiekslieveling Pistache wordt steeds met open armen ontvangen. Hij ontving al meerdere tekeningen van de klasgenoten, mocht gerust al op een verjaardagsfeestje langskomen en kreeg een zakje snoepjes. Toch voelden de lessen me nog steeds onzeker aan. Ze bleven te oppervlakkig. Te weinig doordacht. Het leken mijn eigen lessen niet. Te veel vasthoudend aan de methode, waardoor ik slechts aarzelend kleine stapjes vooruit zette.

Het aanhoudende enthousiasme van de kinderen sterkte me echter om er verder mijn weg in te zoeken. Ondertussen ken ik mezelf didactisch al genoeg om te weten dat hoekenwerk tijdens eender welke les me echt wel liggen. Een werkvorm die collega's soms doet huiveren, geeft me behoorlijke structuur tijdens het aanbrengen, inoefenen en verwerken. Ik werk graag met kinderen in groepjes en hoeken. Pistache in hoekjes, dus. Het bleek een logische stap te zijn. Zowel voor mij als voor de klas. De thema's van de methode lenen zich perfect tot het uitwerken van verschillende hoeken: het huis, de dokter, de boerderij, een baby, het zwembad... .

Tijdens de voorbije paasvakantie verzamelde ik volop ideetjes voor de verschillende onderwerpen. Door een heleboel activiteiten aan te brengen, geef je kinderen de verantwoordelijkheid te kiezen. Elke hoek biedt plaats voor maximaal 4 leerlingen. Volgorde, keuze van hoeken en tempo worden door hen zelf gekozen. Er komen steeds heel wat muzische, beeldende activiteiten aan te pas. Een rijgoefening met de contouren van een baby of zelf geboortekaartjes ontwerpen. Verder neem ik me voor om steeds een computerhoek te voorzien. Op de klasyurls vinden de kinderen van het thema in kwestie enkele (eenvoudige) games. Er kan ook uitdrukkelijk geleerd hebben in de denkhoeken. Een verhaal in juiste volgorde zetten of zelf de tekst schrijven bij een stripverhaal. Ook steeds van de partij is de speelhoek waar kinderen zich kunnen uitleven met het themaspeelgoed. Pistache à la Duploferme. Er werd ook een heuse kindercrèche gehouden in de gang. Babypoppen, kinderwagens, poppenkleertjes en verzorgingsspullen.

Terwijl dit alles aan de gang is, komt Pistache op de hand van de meester overal even gedag zeggen. We tellen de kinderen in de groepjes, benoemen verschillende themawoorden, maken eventueel zinnetjes en genieten vooral van zijn aanwezigheid. Het onbewuste taalbad werkt. Pistache krijgt knuffels en handjes. Hij wordt graag gezien. Ondertussen zijn er telkens ook twee kinderen aan het enige moetje bezig van de Pistachehoekjes. De memory van de methode wordt uitgevoerd aan het digibord. Elk gekozen plaatje wordt in het Frans door de luidsprekers de klas ingejaagd. Alle kinderen horen de woorden. Sommige kennen ze er al van. De Duplokoe wordt overtuigend 'lafaash' genoemd die heerlijke 'duleej' geeft. Sommige kinderen volharden in hun opzet om elk gehoord woord luidop mee op te dragen. De trots druipt van het gezicht, met enkele 'bravo's' van Pistache als toetje. Ik heb mijn weg gevonden. De kinderen smullen ervan. Ze blijven dol op de aaibare muis. Ze worden voorbereid voor de lessen Frans. Heel natuurlijk. Een mooi leerproces om zien.